Training voor
Huishoudelijke hulp, Leefondersteuner

De basis van communicatie met de cliënt

Duidelijk praten, echt luisteren en feedback geven bij de cliënt thuis. Voor huishoudelijke hulp en leefondersteuners.

Inhoud bijgewerkt op Ontwikkeld door Elise van DansikGebaseerd op goedgekeurde bronnen
In het kort

Communicatie met de cliënt: huishoudelijke hulpen en leefondersteuners leren werken met lichaamstaal, LSD, OMA, OEN en ANNA, en geven en krijgen feedback.

Over de training

Hoe zorg je dat jij en de cliënt elkaar goed begrijpen?

Een collega zegt tegen Sander: ‘Meneer Bakker wil nooit dat je de keuken doet.’ Dus slaat Sander de keuken over. Maar misschien wil meneer Bakker het juist wél, en durft hij het niet te vragen. Goede communicatie begint hier met een vraag aan meneer zelf: ‘Ik hoorde dat u liever niet wilt dat ik de keuken doe. Klopt dat?’

Deze training is voor de huishoudelijke hulp en de leefondersteuner. Je werkt in het huis van de cliënt, vaak met de tv aan of met iemand die slecht hoort. Een woord als ‘de keuken schoonmaken’ betekent voor jou iets anders dan voor de cliënt. Werk je als helpende, verzorgende of welzijnsmedewerker? Kies dan Communicatie de basis.

Wat je leert

  • Je benoemt de drie onderdelen van communicatie: wat je zegt, hoe je het zegt en hoe de ander het begrijpt.
  • Je let op je ogen, je houding, je gezicht en je stem als je contact maakt.
  • Je gebruikt LSD (luisteren, samenvatten, doorvragen) om te begrijpen wat de cliënt bedoelt.
  • Je stelt open vragen met hoe, wat, wie, waar of wanneer, en laat oordelen, meningen en adviezen thuis.
  • Je geeft concrete feedback over wat je zag en wat het gevolg was, en je vraagt zelf om feedback.

Waar je op let

  • Een gehoorapparaat dat niet in zit, een harde tv of lawaai van buiten kan een gesprek verstoren.
  • ‘Prima hoor’ met een zucht en een blik opzij zegt iets anders dan dezelfde woorden met een lach.
  • Bij een cliënt met dementie werken je stem en lichaamstaal vaak beter dan woorden: praat rustig en wijs aan wat je bedoelt.
  • Zegt een cliënt dat er nog niemand is geweest, of dat de vermoeidheid groot is? Dat is een signaal; vraag eerst door.
  • Woorden als ‘altijd’ en ‘nooit’ voelen in feedback als een aanval.
Opbouw van de training

Hoe is de training opgebouwd?

De training bestaat uit drie modules en drie quizzen. Je begint bij de basis: praten, luisteren en communiceren zonder woorden. Video’s laten zien hoe lichaamstaal werkt op je werk en bij dementie. Daarna leer je ezelsbruggetjes die je in een gesprek helpen. Je oefent met vragen als ‘Oordeel of mening?’ en ‘Wat doe jij?’. Daarin zegt een cliënt bijvoorbeeld: ‘Vandaag voel ik me zo verschrikkelijk moe.’ Tot slot gaat het over feedback geven en ontvangen.

  • Basis van communicatie: verbale en non-verbale communicatie, wat een gesprek stoort en waarom ‘Ik ga nu de badkamer schoonmaken’ duidelijker is dan ‘Ik ga zo even verder’.
  • Ezelsbruggetjes: LSD, OMA, NIVEA, OEN en ANNA. Met voorbeelden zoals de cliënt die boos kijkt als je binnenkomt. Misschien gaat dat niet over jou, maar over pijn of slecht slapen.
  • Feedback geven en ontvangen: concreet zeggen wat je zag, zoals de emmer in de gang waar mevrouw Jansen bijna over struikelde. En luisteren tot de ander klaar is.

Wat kun je na deze training?

Je zegt precies wat je gaat doen en checkt of de cliënt je begrijpt. Je vraagt na in plaats van aan te nemen, ook als een collega iets over een cliënt vertelt. Je bent eerlijk over wat niet bij je taken hoort. Maak je je zorgen over iemands gezondheid, dan bespreek je dat met je leidinggevende.

Wat het je team oplevert

Medewerkers die navragen in plaats van aannemen, geven minder roddels en misverstanden door. Ze spreken elkaar aan op iets concreets, zoals een emmer in de gang, en niet op ‘altijd’ of ‘nooit’. Zorgen over een cliënt komen bij jou terecht en niet als advies bij de cliënt. Je kunt laten zien dat je team dezelfde ezelsbruggetjes gebruikt.

Zo ziet de training eruit

Van starten tot certificaat, op de telefoon

Zo doorloopt je medewerker de training in de app.

Begin bij wat je al weet

De training opent met een stelling: “Iedereen geeft dezelfde betekenis aan dezelfde woorden.” Je medewerker kiest waar of niet waar. Zo is meteen duidelijk wat al bekend is.

Leer in kleine stappen

De stof komt in kleine stukjes. In de module Ezelsbruggetjes veegt je medewerker langs kaartjes zoals “Vraag als een OEN”. De voortgang blijft bewaard.

Oefen met echte situaties

Een oefenvraag uit het werk zelf: “De cliënt zegt: 'Vandaag voel ik me zo verschrikkelijk moe...' Wat doe jij?” Direct na het antwoord leest je medewerker waarom.

Reflectie

Een melding vraagt je medewerker om even stil te staan bij het eigen werk: “Kreeg jij deze week feedback? Luisterde je tot de ander klaar was, of ging je meteen in discussie?”

Huishoudelijk medewerker van ZonZorg lapt de ramen bij een cliënt
Klantverhaal

ZonZorg helpt huishoudelijke hulp gezonder werken met Primio

570 medewerkers in de huishoudelijke hulp werken gezonder en zelfverzekerder met de Primio app

127

Modules Uit onze kennisbibliotheek

1.486

Certificaten Behaald door medewerkers

4,2

Beoordeling Van alle modules

Lees dit klantverhaal

Veelgestelde vragen

Hoe geef je feedback aan een collega?

Je geeft feedback zo snel mogelijk, vriendelijk en kort, en je zegt wat je zag én wat het gevolg was. Zeg dus niet ‘Jij laat altijd alles slingeren’. Zeg liever: ‘De emmer stond in de gang. Mevrouw Jansen is er bijna over gestruikeld.’ Een compliment is ook feedback.

Hoe communiceer je met een cliënt met dementie?

Bij een cliënt met dementie is communicatie zonder woorden extra belangrijk. Woorden begrijpt de cliënt soms niet meer goed, je stem en lichaamstaal vaak nog wel. Praat daarom rustig, kijk vriendelijk en wijs aan wat je bedoelt. In de training zie je in een video hoe dat gaat.

Wat is het verschil tussen een oordeel en een mening?

Een oordeel gaat over de ander, een mening gaat over jou. ‘Wat bent u slordig’ is een oordeel waardoor de cliënt zich kan schamen. ‘Ik vind een opgeruimd huis fijner’ is een mening die als kritiek kan klinken. Volgens OMA laat je oordelen, meningen en adviezen het liefst thuis.

Wat betekent LSD in de communicatie met een cliënt?

LSD staat voor luisteren, samenvatten en doorvragen. Je luistert naar wat de cliënt bedoelt, niet alleen naar wat iemand zegt. Je vat in je eigen woorden samen wat je hoorde, bijvoorbeeld met ‘Dus als ik het goed begrijp…’. En je vraagt door met een vraag die begint met wat of hoe.

Vragen over accreditatie

Hoeveel accreditatiepunten levert een training op?

Een training levert één punt op per uur studiebelasting, volgens de norm van V&VN. Primio berekent de leertijd per training op basis van het aantal schermen, en een accreditatiefunctionaris controleert die berekening. Zodra een training geaccrediteerd is, staat het aantal punten bij de training.

Kan een medewerker een training vaker volgen voor punten?

Ja, een medewerker kan opnieuw punten halen op dezelfde training, met minimaal een jaar tussen twee keer afronden. V&VN staat herhaling toe. Een jaar is lang genoeg om kennis echt op te frissen, en omdat Primio geaccrediteerde trainingen jaarlijks herziet, werkt de medewerker dan met actuele inhoud.

Kun je met korte trainingen in een app accreditatiepunten halen?

Ja. Een Primio-training bestaat uit korte modules die de medewerker over een paar dagen of weken doorloopt, en voldoet aan dezelfde eisen als klassikale scholing. Dat past bij medewerkers die diensten draaien en moeilijk een dagdeel vrij kunnen maken. Gespreid leren met herhaling zorgt er bovendien voor dat kennis beter blijft hangen dan na één lange zit.

Hoe bewaakt Primio de kwaliteit van geaccrediteerde trainingen?

Primio werkt met het vierogenprincipe: twee aangewezen accreditatiefunctionarissen beoordelen elke training voordat die geaccrediteerd wordt, en wie een training schrijft, keurt die nooit zelf goed. Geaccrediteerde trainingen worden minstens één keer per jaar herbeoordeeld tegen de actuele richtlijnen. Deelnemers vullen na afloop een korte evaluatie in, en die feedback wordt verwerkt. Verandert een training ingrijpend, dan wordt die opnieuw geaccrediteerd.

Hoe komen de punten van een medewerker in PE-online?

Primio schrijft de punten automatisch bij in PE-online, het systeem waarin het Kwaliteitsregister scholing registreert, direct nadat de medewerker de training heeft afgerond. De medewerker vult één keer het registratienummer van V&VN of het BIG-nummer in bij het eigen profiel in de app, en hoeft verder niets in te voeren of te uploaden. Heeft een training een praktijkdeel, dan volgen de punten pas als een collega, praktijkbegeleider of leidinggevende de praktijk heeft afgetekend.

Wat gebeurt er met de punten als een medewerker of organisatie stopt met Primio?

De punten blijven staan. Ze worden geregistreerd in het Kwaliteitsregister van V&VN, gekoppeld aan het registratienummer of BIG-nummer van de medewerker, en niet aan het account in Primio.

Voor wie leveren de accreditatiepunten iets op?

De accreditatiepunten zijn bedoeld voor verzorgenden en verpleegkundigen die in het Kwaliteitsregister V&V van V&VN staan. Zij hebben geaccrediteerde punten nodig voor hun herregistratie, die elke vijf jaar plaatsvindt. Medewerkers die niet in het register staan, kunnen de training gewoon volgen en afronden, maar krijgen er geen punten voor.

Wat betekent het dat Primio instellingsaccreditatie heeft?

Instellingsaccreditatie betekent dat V&VN Primio heeft erkend als instelling die de eigen trainingen zelf beoordeelt en accrediteert voor het Kwaliteitsregister V&V. Elke training voldoet aan dezelfde eisen als ander geaccrediteerd aanbod: heldere leerdoelen, onderbouwing met actuele richtlijnen en bronnen, een omschreven doelgroep en een kloppende studiebelasting. V&VN controleert dit vier keer per jaar met een steekproef.

Welke Primio-trainingen zijn geaccrediteerd?

Primio accrediteert ruim veertig trainingen voor verzorgenden en verpleegkundigen voor het Kwaliteitsregister V&V van V&VN. Primio heeft sinds 15 oktober 2026 instellingsaccreditatie van V&VN, en de trainingen worden gefaseerd in de accreditatieaanvraag gezet. Onder 'Praktisch' bij een training zie je of die in aanvraag is of geaccrediteerd, en hoeveel punten die oplevert.

Geheel vrijblijvend

Benieuwd wat Primio voor jouw organisatie kan betekenen?

In een kort gesprek ontdekken we samen de uitdagingen van je organisatie en wat Primio daarin kan doen.

Jules Weijdema

Jules Weijdema

Adviseur en Oprichter van Primio

Tablet met het Primio-dashboard en de uitkomsten van een medewerkersenquête