Training voor
Helpende(plus), Verzorgende / Verpleegkundige

Communicatie in de zorg: de basis

Communiceren met cliënt, mantelzorger en collega, met LSD en OMA. Voor helpende, verzorgende en welzijn.

Inhoud bijgewerkt op Ontwikkeld door Elise van DansikMeegelezen door Karin Theunissen, Teamleider bij KloekGebaseerd op goedgekeurde bronnen
In het kort

Communicatie in de zorg: de basis voor helpenden, verzorgenden en welzijn. Met LSD, OMA en ANNA, feedback geven, soorten vragen en werkafspraken maken.

Over de training

Hoe zeg je iets lastigs tegen een cliënt, zonder dat die zich schaamt?

Lotte is helpende en komt al een tijdje bij mevrouw Elster. Ze doen samen de was. Mevrouw Elster is sinds kort incontinent en vergeet soms de inleggers uit haar ondergoed te halen. De wasmand wordt vochtig en gaat ruiken, en Lotte ziet schimmelplekken op kleding. Mevrouw Elster heeft het zelf niet door. Hoe breng je dit voorzichtig ter sprake, alleen met haar en niet waar bezoek bij is?

Deze basistraining communicatie in de zorg is voor de helpende (plus), verzorgenden en verpleegkundigen en welzijnsmedewerkers. Je oefent met gesprekken met cliënten, mantelzorgers en collega’s. Werk je als huishoudelijke hulp of leefondersteuner? Dan is De basis van communicatie de versie voor jouw werk.

Sommige voorbeeldvragen gaan over douchen, steunkousen of een katheterzak. Die zorg hoort bij helpenden en verzorgenden. Als welzijnsmedewerker gebruik je dezelfde soorten vragen en ezelsbruggetjes in je eigen gesprekken. Voor iedereen geldt: hoort iets niet bij je taken, dan zeg je dat eerlijk en vraag je het na bij je leidinggevende.

Wat je leert

  • Je let op wat je zegt, hoe je het zegt en hoe de ander het begrijpt.
  • Je gebruikt LSD, OEN en ANNA om te checken wat iemand bedoelt, en laat OMA thuis.
  • Je kiest bewust tussen een open, gesloten, keuze- of controlevraag en herkent een suggestieve vraag.
  • Je geeft concrete feedback en gaat bij feedback niet meteen in discussie.
  • Je sluit aan bij de vier rollen van de mantelzorger: zorgpartner, hulpvrager, persoonlijke relatie en expert.
  • Je maakt samen een werkafspraak over wie, wat, waar en wanneer.

Waar je op let

  • Een cliënt met dementie begrijpt woorden soms niet meer, maar je stem en lichaamstaal vaak nog wel.
  • Een boze blik betekent niet altijd dat iemand boos op jou is: vraag het na.
  • Wat een collega over een cliënt vertelt, check je bij de cliënt zelf, en je vertelt het niet zomaar door.
  • Zie je signalen van overbelasting bij een mantelzorger, dan heeft die zelf ook steun nodig.
Opbouw van de training

Hoe is de training opgebouwd?

De training bestaat uit zes modules en vijf quizzen. Je begint bij praten en luisteren, met en zonder woorden. Daarna leer je ezelsbruggetjes en oefen je met feedback. In de module over de cliënt zie je voorbeeldgesprekken met een begin, midden en einde. Video’s laten zien hoe communicatie zonder woorden werkt en hoe je aansluit bij de rollen van de mantelzorger. Bij elke module beantwoord je vragen bij situaties uit het werk.

  • Basis van communicatie: Verbale en non-verbale communicatie, contact maken met je ogen, houding, gezicht en stem, en wat je doet als iets het gesprek stoort.
  • Ezelsbruggetjes: LSD, OMA, NIVEA, OEN en ANNA, met situaties zoals een collega die zegt dat meneer Bakker nooit wil dat je de keuken doet.
  • Feedback geven en ontvangen: Concreet zeggen wat je zag en wat het gevolg was, zoals de emmer in de gang waar mevrouw Jansen bijna over struikelde.
  • Communicatie met de cliënt: Zeven soorten vragen en vijf soorten gesprekken, van kennismaking tot slecht nieuws.
  • Communicatie met de mantelzorger: Het SOFA-model met de vier rollen van de mantelzorger, en wat je doet als een mantelzorger zelf een nieuw zorgplan schrijft.
  • Communicatie met collega’s: Zes tips om goed samen te werken, werkafspraken maken en een stagiair begeleiden. Met een collega die zonder overleg de planning maakt.
Zo ziet de training eruit

Van starten tot certificaat, op de telefoon

Zo doorloopt je medewerker de training in de app.

Begin bij wat je al weet

Je medewerker geeft eerst aan hoe het nu gaat: “Hoe vaak denk je bewust na over welk type vraag je stelt tijdens je gesprekken met collega's?” Dat eigen startpunt maakt de rest van de training persoonlijk.

Leer in kleine stappen

Kaartje voor kaartje, op het moment dat het uitkomt. Zoals “Wie, wat, waar, wanneer” in de module Communicatie met collega's.

Oefen met echte situaties

Dan oefenen met wat je echt tegenkomt: “Een nieuwe collega helpt meneer Faris met eten. Ze vergeet daarna op te ruimen. Zeg je hier iets van?” Goed of fout, de uitleg volgt meteen.

Reflectie

Een melding met een vraag om bij stil te staan: “Had jij laatst een meningsverschil met een collega? Hebben jullie het samen uitgepraat?” Zo wordt de training een gewoonte in het werk.

Wat kun je na deze training?

Je vraagt eerder na, in plaats van iets aan te nemen. Je vat samen wat je hoorde: “Dus als ik het goed begrijp…”. Iets lastigs breng je concreet en onder vier ogen. Met collega’s maak je afspraken die voor beide duidelijk zijn.

Wat het je team oplevert

Je team gebruikt dezelfde ezelsbruggetjes en dezelfde manier van feedback geven. Werkafspraken gaan over wie, wat, waar en wanneer, en worden samen gemaakt, niet over iemands hoofd heen. Mantelzorgers worden gezien als partner en expert. Lukt samenwerken niet, dan praten medewerkers het eerst samen uit en komen ze daarna bij jou.

Leefondersteuner van DSV Leven vouwt samen met een cliënt de was op aan tafel
Klantverhaal

DSV Leven versterkt leefondersteuners met praktische training in de Primio app

Leefondersteuners bij DSV Leven voelen zich zekerder in hun rol dankzij korte, praktische modules in de Primio app

25

Trainingen Voor leefondersteuners

92%

Certificaten Behaald in de eerste maanden

8+

Beoordeling Van medewerkers

Lees dit klantverhaal
Veelgestelde vragen

Vragen over deze training

Staat je vraag er niet bij? Bel ons op
010 - 307 24 62 of ga naar:

Neem contact op

Hoe communiceer je met een mantelzorger?

Je past je communicatie aan de rol die de mantelzorger op dat moment heeft. Het SOFA-model noemt vier rollen: zorgpartner, hulpvrager, persoonlijke relatie en expert. Als zorgpartner maak je samen afspraken en neem je die regelmatig door. Als hulpvrager let je op overbelasting. Als expert vraag je om advies, want de mantelzorger kent de cliënt het beste.

Hoe geef je feedback aan een collega in de zorg?

Je geeft feedback zo snel mogelijk, vriendelijk en kort, en je zegt precies wat je zag en wat het gevolg was. Dus niet: “Jij laat altijd alles slingeren.” Wel: “De emmer stond in de gang. Mevrouw Jansen is er bijna over gestruikeld.” Bij goede feedback spreek je vanuit jezelf en geef je tips over wat beter kan.

Welke soorten vragen stel je aan een cliënt?

De training behandelt zeven soorten vragen: open, gesloten, controle-, keuze- en oplossingsgerichte vragen, suggestieve vragen en doorvragen. Een open vraag begint met hoe, wat, wie, waar of wanneer en levert meer informatie op. Een keuzevraag geeft de cliënt regie. Een suggestieve vraag stuurt het antwoord, dus die herken je en vermijd je liever.

Wat betekenen LSD, OMA en ANNA in de zorg?

Het zijn ezelsbruggetjes voor goede communicatie met cliënten. LSD staat voor Luisteren, Samenvatten en Doorvragen. OMA staat voor Oordelen, Meningen en Adviezen: die laat je in een gesprek het liefst thuis. ANNA betekent Altijd Navragen, Nooit Aannemen. Daarnaast leer je NIVEA en OEN.

Geheel vrijblijvend

Benieuwd wat Primio voor jouw organisatie kan betekenen?

In een kort gesprek ontdekken we samen de uitdagingen van je organisatie en wat Primio daarin kan doen.

Jules Weijdema

Jules Weijdema

Adviseur en Oprichter van Primio

Tablet met het Primio-dashboard en de uitkomsten van een medewerkersenquête