Nieuwe rollen in de zorg: de leefondersteuner invoeren met heldere taken en trainingen per rol
Vergrijzing en personeelstekort vragen om rollen als leefondersteuner, helpende(+) en vaste vrijwilliger. Zo'n rol werkt pas als medewerkers weten waar hun taak begint en eindigt.
In het kort
Deze pagina laat zien hoe je de leefondersteuner en andere nieuwe rollen in de zorg invoert: knelpunten, onze visie, vier aanpakken vergeleken en praktijkcijfers van DSV Leven en Hups. Primio vindt dat een rol pas werkt als medewerkers bij de cliënt weten wat bij hun taak hoort. Primio biedt een inwerkprogramma op de telefoon, trainingen in B1-taal per rol, werkinfo tijdens de dienst en een dashboard met voortgang per medewerker.
Deze zorgorganisaties werken al met Primio
Het vraagstuk
Meer ouderen en minder medewerkers: daarom zijn nieuwe rollen in de zorg nodig
De vraag naar zorg groeit en wordt complexer, terwijl er minder mensen zijn om die zorg te leveren. Harder werken met dezelfde mensen lukt niet. Breder kijken naar wie kan bijdragen wel.
Vier rollen die zorgorganisaties nu invoeren of uitbreiden
Leefondersteuner
Combineert huishoudelijke ondersteuning, welzijn en zorgondersteunende taken. Voert geen verpleegtechnische handelingen uit.
Trainingen voor leefondersteuners
Helpende(+)
Krijgt een actievere rol in signaleren, welzijn en samenwerken met het netwerk van de cliënt.
Trainingen voor de helpende(+)
Mantelzorger
Wordt een vaste, planbare schakel in de zorg en kent de cliënt vaak het best.
Vrijwilliger
Draait vast mee bij dezelfde cliënt of activiteit en heeft behoefte aan duidelijkheid over wat wel en niet mag.
Voor elk van deze rollen staan trainingen in B1-taal klaar.
Bekijk alle trainingen
Herkenbaar
Vier redenen waarom een nieuwe rol in de praktijk vastloopt
Een nieuwe rol loopt meestal niet vast op de motivatie van medewerkers, maar op wat er rond de rol ontbreekt. En de eerste weken tellen: 3 op de 10 nieuwe zorgmedewerkers zijn binnen acht weken weer weg.
Bron: Olifant Media, benchmark zorgcampagnes
De rol wordt op één inwerkdag uitgelegd en daarna vergeten
Zonder herhaling is ongeveer twee derde van nieuwe informatie binnen een dag weg. Wat op de inwerkdag over de grenzen van de rol is verteld, weet een medewerker bij de cliënt vaak niet meer.
Bron: Murre en Dros, 2015
Medewerkers twijfelen bij de cliënt wat ze zelf mogen doen
Mag ik dit doen, of moet ik het doorgeven? Zonder antwoord bij de hand nemen medewerkers te veel over of laten ze iets liggen.
Collega's en mantelzorgers weten niet wat de nieuwe collega doet
Verzorgenden, mantelzorgers en vrijwilligers rond de cliënt weten niet welke taken de leefondersteuner overneemt en welke niet.
Je kunt niet laten zien wie welke taken beheerst
Vraagt de gemeente of het zorgkantoor wie wat beheerst, dan moet je het uit presentielijsten en mappen bij elkaar zoeken.
Lees welke uitdagingen leefondersteuners zelf in hun werk tegenkomen.
Lees de zes uitdagingen van de leefondersteuner
Onze visie
Een nieuwe rol werkt pas als medewerkers bij elke cliënt weten welke taken bij hun rol horen
Daarom vraagt een nieuwe rol om meer dan een functieprofiel en een inwerkdag. Medewerkers moeten de grenzen van hun rol kennen, er tijdens het werk op terug kunnen vallen en samenwerken met iedereen rond de cliënt.
De cliënt doet zelf wat kan, de medewerker ondersteunt en coacht
Wie voor de zorg kiest, is zorgzaam en neemt dingen snel over. Maar de zorg beweegt de andere kant op: de cliënt houdt zo lang mogelijk zelf de regie, met hulp van familie, buren en vrijwilligers. Zelfredzaamheid, eigen regie en een sterk netwerk rond de cliënt horen bij elkaar. In het werk van de leefondersteuner zie je dat het duidelijkst.
Zorgen vóór: de medewerker neemt het over
De zorgverlener doet de taken. De cliënt ontvangt zorg. Eén medewerker draagt het werk.
Zorgen dát: de cliënt doet zelf wat kan
De cliënt houdt regie. De zorgverlener ondersteunt en coacht. Familie, buren en vrijwilligers helpen mee.
Drie principes voor het invoeren van een nieuwe rol
Taken van de rol staan in B1-taal in het inwerkprogramma
Wat wel en niet bij de rol hoort, staat in B1-taal in het inwerken en de trainingen, niet alleen in een HR-document.
Stappenplannen op de telefoon tijdens de dienst
Op het moment van twijfel vindt de medewerker het antwoord op de eigen telefoon, bij de cliënt thuis of onderweg.
Mantelzorgers en vrijwilligers volgen eigen trainingen in dezelfde app
Mantelzorgers en vrijwilligers werken vanuit dezelfde uitgangspunten als de professional, elk met eigen informatie.
Deze principes komen uit onze bredere kijk op leren in de zorg.
Lees onze visie op leren
Keuzehulp
Vier aanpakken voor het invoeren van een nieuwe rol vergeleken
<p class="opl-intro">Elke aanpak heeft zijn waarde. Het verschil zit in wat er gebeurt ná de eerste dag.</p><table class="dt-vgl"><thead><tr><td></td><th scope="col">Functieprofiel en inwerkdag</th><th scope="col">Externe opleiding</th><th scope="col">Algemene e-learning</th><th scope="col" class="is-primio">Primio</th></tr></thead><tbody><tr><th scope="row">Duidelijk wat wel en niet bij de rol hoort</th><td>Op papier</td><td>Algemeen per functie</td><td>Algemeen</td><td class="is-primio">Per rol, tijdens het werk terug te vinden</td></tr><tr><th scope="row">Bereikt verspreide teams</th><td>Eén moment</td><td>Volgens planning</td><td>Met laptop</td><td class="is-primio">Op de eigen telefoon</td></tr><tr><th scope="row">Steun tijdens het werk</th><td>Bij een collega</td><td>Nee</td><td>Beperkt</td><td class="is-primio">Werkinfo tijdens de dienst</td></tr><tr><th scope="row">Aantoonbaar wie wat beheerst</th><td>Presentielijst</td><td>Certificaat</td><td>Deels</td><td class="is-primio">Per medewerker en team</td></tr><tr><th scope="row">Mantelzorgers en vrijwilligers doen mee</th><td>Nee</td><td>Nee</td><td>Zelden</td><td class="is-primio">Met Samen Sterker</td></tr></tbody></table><div data-opl="afsluiter"><p data-opl="afsluitzin">Benieuwd hoe dit bij jouw organisatie past?</p><a class="opl-afsl-link" href="https://www.primio.app/over-ons/kennismaken">Plan een kennismaking van 30 minuten</a></div>
De oplossing
In vier stappen een nieuwe rol invoeren met Primio
Elke stap maakt een van de drie principes waar. Je organisatie is meestal binnen een week aan de slag, met een eerste versie die je daarna verbetert.
1
1
Het rolprofiel omzetten naar een inwerkprogramma in de app
Het rolprofiel wordt een inwerkprogramma met jullie systemen en contactpersonen. Een nieuwe collega weet vanaf de start welke taken wel en niet bij de rol horen.
Bekijk het inwerkprogramma2
1
Korte trainingen per rol klaarzetten
Korte trainingen in B1-taal voor de leefondersteuner, helpende(+), mantelzorger en vrijwilliger. Een paar minuten per module.
Trainingen voor leefondersteuners3
2
Stappenplannen en signaleringskaarten opzoeken bij de cliënt
Stappenplannen en signaleringskaarten zijn tijdens de dienst op te zoeken. Met een internetverbinding heb je direct antwoord.
Bekijk de werkinfo4
3
Mantelzorgers toevoegen en voortgang per medewerker volgen
Met Samen Sterker werken mantelzorgers en vrijwilligers in dezelfde app. In het dashboard zie je wie wat beheerst en teken je vaardigheden af.
Bekijk het dashboardLeren tijdens het werken en in je eigen tempo kan handig op mobiel. Zie hoe de app werkt
Lees hoe DSV Leven leefondersteuners in de VPT-teams traint. Lees het klantverhaal van DSV Leven
Bewijs
Resultaten bij DSV Leven en Hups: certificaten en langer inzetbaar
92%
van de leefondersteuners behaalt certificaten in de eerste maanden na de start
Bron: DSV Leven
Lees het klantverhaal
“Onze leefondersteuners zijn leergierig en betrokken, maar missen soms houvast in hun rol. Primio geeft ze vertrouwen én praktische tools.”
Miranda Hoek, coördinator opleidingen, DSV Leven
314
dagen bleven zorgstudenten met Primio gemiddeld in dienst, tegen 261 dagen zonder
Bron: Hups, vergelijking 2022–2023
Lees het klantverhaal
Uit de praktijk
Zo pakken andere zorgorganisaties het aan
Primio ondersteunt zorgorganisaties met korte trainingen op de telefoon en werkinfo tijdens het werk, voor iedereen die zorgt: van huishoudelijke hulp tot verzorgende en mantelzorger.
Nieuwe rollen in de zorg
Wil je dit voorleggen aan je team of het MT? In de visiepaper "Van zorgen vóór, naar zorgen dát" staat de visie verder uitgewerkt, op basis van ervaring met VVT-organisaties in heel Nederland.
Dit staat erin
- Het verschil tussen leefondersteuner, helpende en verzorgende op één pagina
- Zes uitdagingen van de leefondersteuner en een leerpad per periode
- Mantelzorgers en vrijwilligers erbij met Samen Sterker
Direct in je mailbox. Gratis en zonder verplichtingen.
Verder lezen
Andere oplossingen
Trainingen per rol
Bronnen bij deze pagina
- VWS (2025). Nieuwe berekening laat zien: zorgakkoorden kunnen personeelstekort flink verminderen
- Nederland 2040. Bevolkingsgroei en vergrijzing
- SCP (2026). Mantelzorg in beweging: kerncijfers
- Olifant Media. Benchmark zorgcampagnes
- Murre en Dros (2015). Replication and analysis of Ebbinghaus' forgetting curve
- Primio, klantverhaal. DSV Leven versterkt leefondersteuners met Primio
- Primio, klantverhaal. Hups Academy krijgt vorm met Primio (cijfers 2022–2023)
Vragen over het invoeren van nieuwe rollen
Hoe voer je een leefondersteuner in binnen je organisatie?
Je voert een leefondersteuner in door eerst de rol te begrenzen en die daarna in het werk te ondersteunen. Leg vast welke taken erbij horen, vertaal dat naar een inwerkprogramma en geef medewerkers werkinfo om tijdens het werk op terug te vallen.
Welke taken mag een leefondersteuner wel en niet doen?
Een leefondersteuner combineert huishoudelijke ondersteuning, welzijn en zorgondersteunende taken, maar voert geen verpleegtechnische handelingen uit. De organisatie legt in het rolprofiel vast waar de grens precies ligt.
Hoe laat je zien dat een leefondersteuner bekwaam is?
Met een overzicht per medewerker van afgeronde trainingen en afgetekende vaardigheden. In het dashboard van Primio zie je dat per medewerker en per team.
Hoe betrek je mantelzorgers en vrijwilligers bij een nieuwe rol?
Door ze dezelfde uitgangspunten te geven als je medewerkers, in taal die bij hen past. Met Samen Sterker werken zij in dezelfde app als de zorgprofessional, elk met eigen trainingen.
Hoe lang duurt het voordat een leefondersteuner zelfstandig werkt?
Dat verschilt per organisatie en per achtergrond van de medewerker. Het helpt als het inwerken vóór de eerste werkdag begint en daarna in korte stappen doorloopt.
Wat staat er in de visiepaper over nieuwe rollen?
De visiepaper werkt de visie op deze pagina verder uit: het verschil tussen leefondersteuner, helpende en verzorgende, zes uitdagingen van de rol, een leerpad per periode en de aanpak voor mantelzorgers en vrijwilligers. Je downloadt hem gratis op deze pagina.
