Training voor
Verzorgende / Verpleegkundige

Katheteriseren van de blaas (blaaskatheter)

Blaaskatheters, indicaties en complicaties, voor verzorgenden en verpleegkundigen die in opdracht katheteriseren.

Inhoud bijgewerkt op Ontwikkeld door Elise van DansikMeegelezen door Karin Theunissen, Teamleider bij KloekGebaseerd op goedgekeurde bronnen
In het kort

Katheteriseren van de blaas voor verzorgenden en verpleegkundigen: urinewegstelsel, soorten katheters, indicaties, complicaties en protocollen van Vilans.

Over de training

Wanneer is een blaaskatheter nodig en waar let je daarna op?

Meneer Bakker is aan zijn knie geopereerd en komt thuis met een verblijfskatheter. Een paar dagen later merkt verzorgende Lotte dat hij verward is en minder goed functioneert. Koorts of pijn heeft hij niet. Bij kwetsbare ouderen kan een urineweginfectie zich zo uiten, maar verwardheid heeft ook andere oorzaken. Lotte trekt geen snelle conclusie. Ze observeert, rapporteert en overlegt met de arts.

De training is voor verzorgenden en verpleegkundigen. Katheteriseren van de blaas is een voorbehouden handeling. Je voert die alleen uit in opdracht van een arts, met een ondertekend uitvoeringsverzoek. Je moet bekwaam én bevoegd zijn en je werkt volgens het protocol van je eigen organisatie. Meer over de wettelijke kant lees je in Voorbehouden en risicovolle handelingen. Zie ook de pagina voor verzorgenden en verpleegkundigen.

Wat je leert

  • Je legt uit hoe het urinewegstelsel werkt en wat reflux en urineretentie zijn.
  • Je kent het verschil tussen een eenweg-, tweeweg- en driewegkatheter, en tussen intermitterend katheteriseren en een verblijfskatheter (CAD).
  • Je weet wanneer kortdurende of langdurende katheterisatie aan de orde is, en waarom het bij incontinentie een uiterste middel is.
  • Je weet dat blaasspoelen en katheterspoelen alleen gebeuren bij een duidelijke indicatie of op voorschrift van de arts.
  • Je herkent complicaties zoals urineweginfectie, verstopping door korstvorming (encrustatie), lekkage en blaaskrampen.
  • Je houdt per handeling bij hoe bekwaam je bent en wat je nog wilt leren.

Waar je op let

  • Urineweginfectie is de meest voorkomende complicatie, daarom zijn hygiëne en steriel werken zo belangrijk.
  • Kwetsbare ouderen met een urineweginfectie hebben vaak geen pijn of koorts, maar worden wel verward of vallen.
  • Lekkage langs de katheter kan wijzen op verstopping, blaaskrampen of een te grote katheter.
  • Bij flinke weerstand forceer je niets, om schade aan urinebuis en blaas te voorkomen. Je overlegt met een arts of verantwoordelijk verpleegkundige.
  • Preventief spoelen vergroot de kans op infectie, omdat elk loskoppelmoment een risico is.
Opbouw van de training

Hoe is de training opgebouwd?

De training heeft zes modules. Je begint met een kennistest en tips die passen bij je ervaring. Daarna volgen de anatomie van het urinewegstelsel, de katheters zelf en de complicaties. Bij de complicaties vergelijk je je antwoord met een voorbeeld van een goed antwoord. In de praktijkmodule geef je per handeling aan hoe bekwaam je je voelt. De laatste module bevat links naar de protocollen van Vilans en video's.

  • Test je kennis - katheteriseren: een kennistest vooraf, met tips voor beginners en voor ervaren collega's.
  • Het urinewegstelsel: nieren, blaas, urinebuis en het verschil tussen mannen en vrouwen. Met blaasproblemen zoals retentie, blaasstenen en incontinentie.
  • Katheteriseren van de blaas: soorten katheters, urethraal of suprapubisch, kathetermaten in Charrière, ballongrootte, glijmiddel, been- en nachtzak.
  • Complicaties katheteriseren v.d. blaas: urineweginfectie, bijbalontsteking, verstopping, lekkage, schade door de handeling zelf en bloed in de urine (hematurie).
  • In de praktijk - katheteriseren: je houdt per handeling bij wanneer je die voor het laatst deed.
  • Protocollen - katheteriseren v.d. blaas: links naar Vilans-protocollen, van katheterzak legen tot een suprapubische katheter met twee personen verwisselen.

Werkinfo bij deze training

Stappenplannen en kaarten die je tijdens je dienst in de app opzoekt.

No items found.

Wat kun je na deze training?

Je weet welke katheter bij welke situatie hoort en wat de arts voorschrijft. Je herkent vroeg dat er iets mis is, zoals lekkage, troebele urine of een cliënt die ineens verward is. Je kijkt eerst in het zorgplan en het protocol voordat je een handeling uitvoert.

Wat het je team oplevert

Katheteriseren is een voorbehouden handeling. Je wilt dus weten wie in je team bekwaam is. In de praktijkmodule geeft elke medewerker per handeling aan wanneer die voor het laatst is uitgevoerd. Zo zie je het bekwaamheidsniveau van het team en kun je dat gebruiken in een functioneringsgesprek.

Voor verdieping verwijst de training naar Vilans, V&VN, de SRI-richtlijn, Verenso, de Nierstichting en de hulpmiddelenwijzer.

Zo ziet de training eruit

Van starten tot certificaat, op de telefoon

Zo doorloopt je medewerker de training in de app.

Begin bij wat je al weet

Je medewerker geeft eerst aan hoe het nu gaat: “Hoe bekwaam voel jij je bij het katheteriseren van de blaas?” Dat eigen startpunt maakt de rest van de training persoonlijk.

Leer in kleine stappen

De stof komt in kleine stukjes. In de module Katheteriseren van de blaas veegt je medewerker langs kaartjes zoals “Tweewegkatheter”. De voortgang blijft bewaard.

Oefen met echte situaties

Een oefenvraag uit het werk zelf: “Jouw cliënt wordt geopereerd aan een knie en krijgt een verblijfskatheter. Dit is meestal….” Direct na het antwoord leest je medewerker waarom.

Gespreid leren

Een korte melding op de telefoon haalt de stof terug: “Wat is de meest voorkomende complicatie bij het katheteriseren van de blaas?” Zo blijft het beter hangen.

Leefondersteuner van DSV Leven vouwt samen met een cliënt de was op aan tafel
Klantverhaal

DSV Leven versterkt leefondersteuners met praktische training in de Primio app

Leefondersteuners bij DSV Leven voelen zich zekerder in hun rol dankzij korte, praktische modules in de Primio app

25

Trainingen Voor leefondersteuners

92%

Certificaten Behaald in de eerste maanden

8+

Beoordeling Van medewerkers

Lees dit klantverhaal

Veelgestelde vragen

Wanneer kies je voor een katheter bij incontinentie?

Een katheter is bij incontinentie een uiterste middel, omdat katheteriseren risico's meebrengt. Het doel is dan meestal de huid beschermen. Eerst wordt gekeken naar andere mogelijkheden. Bijvoorbeeld voldoende incontinentiemateriaal dat vaak wordt verschoond, of een uitwendige oplossing zoals een condoomkatheter of een zakje op de huid. De arts beslist over de indicatie.

Wat is de meest voorkomende complicatie bij een blaaskatheter?

De meest voorkomende complicatie bij een blaaskatheter is een urineweginfectie. Goede hygiëne en steriel werken verkleinen de kans daarop. Let op: kwetsbare ouderen hebben vaak geen duidelijke klachten. Ze kunnen wel verward raken, vallen of minder functioneren. Die signalen hebben ook andere oorzaken, dus je observeert, rapporteert en overlegt met de arts.

Wat is het verschil tussen een verblijfskatheter en intermitterend katheteriseren?

Een verblijfskatheter (CAD) blijft langere tijd in de blaas. Bij intermitterend katheteriseren verwijder je de katheter direct als de blaas leeg is. Een verblijfskatheter is een tweewegkatheter met een ballon die de katheter op zijn plek houdt. Intermitterend gebeurt met een eenwegkatheter zonder ballon.

Is katheteriseren een voorbehouden handeling?

Ja, katheteriseren van de blaas is een voorbehouden handeling. Je brengt iets van buitenaf in het lichaam om urine te laten aflopen. Daarom doe je het alleen in opdracht van een arts, met een ondertekend uitvoeringsverzoek. Dat geldt ook voor blaasspoelen en het verwijderen of verwisselen van een katheter. Je bent bekwaam én bevoegd en volgt het protocol van je organisatie.

Vragen over accreditatie

Hoeveel accreditatiepunten levert een training op?

Een training levert één punt op per uur studiebelasting, volgens de norm van V&VN. Primio berekent de leertijd per training op basis van het aantal schermen, en een accreditatiefunctionaris controleert die berekening. Zodra een training geaccrediteerd is, staat het aantal punten bij de training.

Kan een medewerker een training vaker volgen voor punten?

Ja, een medewerker kan opnieuw punten halen op dezelfde training, met minimaal een jaar tussen twee keer afronden. V&VN staat herhaling toe. Een jaar is lang genoeg om kennis echt op te frissen, en omdat Primio geaccrediteerde trainingen jaarlijks herziet, werkt de medewerker dan met actuele inhoud.

Kun je met korte trainingen in een app accreditatiepunten halen?

Ja. Een Primio-training bestaat uit korte modules die de medewerker over een paar dagen of weken doorloopt, en voldoet aan dezelfde eisen als klassikale scholing. Dat past bij medewerkers die diensten draaien en moeilijk een dagdeel vrij kunnen maken. Gespreid leren met herhaling zorgt er bovendien voor dat kennis beter blijft hangen dan na één lange zit.

Hoe bewaakt Primio de kwaliteit van geaccrediteerde trainingen?

Primio werkt met het vierogenprincipe: twee aangewezen accreditatiefunctionarissen beoordelen elke training voordat die geaccrediteerd wordt, en wie een training schrijft, keurt die nooit zelf goed. Geaccrediteerde trainingen worden minstens één keer per jaar herbeoordeeld tegen de actuele richtlijnen. Deelnemers vullen na afloop een korte evaluatie in, en die feedback wordt verwerkt. Verandert een training ingrijpend, dan wordt die opnieuw geaccrediteerd.

Hoe komen de punten van een medewerker in PE-online?

Primio schrijft de punten automatisch bij in PE-online, het systeem waarin het Kwaliteitsregister scholing registreert, direct nadat de medewerker de training heeft afgerond. De medewerker vult één keer het registratienummer van V&VN of het BIG-nummer in bij het eigen profiel in de app, en hoeft verder niets in te voeren of te uploaden. Heeft een training een praktijkdeel, dan volgen de punten pas als een collega, praktijkbegeleider of leidinggevende de praktijk heeft afgetekend.

Wat gebeurt er met de punten als een medewerker of organisatie stopt met Primio?

De punten blijven staan. Ze worden geregistreerd in het Kwaliteitsregister van V&VN, gekoppeld aan het registratienummer of BIG-nummer van de medewerker, en niet aan het account in Primio.

Voor wie leveren de accreditatiepunten iets op?

De accreditatiepunten zijn bedoeld voor verzorgenden en verpleegkundigen die in het Kwaliteitsregister V&V van V&VN staan. Zij hebben geaccrediteerde punten nodig voor hun herregistratie, die elke vijf jaar plaatsvindt. Medewerkers die niet in het register staan, kunnen de training gewoon volgen en afronden, maar krijgen er geen punten voor.

Wat betekent het dat Primio instellingsaccreditatie heeft?

Instellingsaccreditatie betekent dat V&VN Primio heeft erkend als instelling die de eigen trainingen zelf beoordeelt en accrediteert voor het Kwaliteitsregister V&V. Elke training voldoet aan dezelfde eisen als ander geaccrediteerd aanbod: heldere leerdoelen, onderbouwing met actuele richtlijnen en bronnen, een omschreven doelgroep en een kloppende studiebelasting. V&VN controleert dit vier keer per jaar met een steekproef.

Welke Primio-trainingen zijn geaccrediteerd?

Primio accrediteert ruim veertig trainingen voor verzorgenden en verpleegkundigen voor het Kwaliteitsregister V&V van V&VN. Primio heeft sinds 15 oktober 2026 instellingsaccreditatie van V&VN, en de trainingen worden gefaseerd in de accreditatieaanvraag gezet. Onder 'Praktisch' bij een training zie je of die in aanvraag is of geaccrediteerd, en hoeveel punten die oplevert.

Vragen over accreditatie

Hoeveel accreditatiepunten levert een training op?

Een training levert één punt op per uur studiebelasting, volgens de norm van V&VN. Primio berekent de leertijd per training op basis van het aantal schermen, en een accreditatiefunctionaris controleert die berekening. Zodra een training geaccrediteerd is, staat het aantal punten bij de training.

Kan een medewerker een training vaker volgen voor punten?

Ja, een medewerker kan opnieuw punten halen op dezelfde training, met minimaal een jaar tussen twee keer afronden. V&VN staat herhaling toe. Een jaar is lang genoeg om kennis echt op te frissen, en omdat Primio geaccrediteerde trainingen jaarlijks herziet, werkt de medewerker dan met actuele inhoud.

Kun je met korte trainingen in een app accreditatiepunten halen?

Ja. Een Primio-training bestaat uit korte modules die de medewerker over een paar dagen of weken doorloopt, en voldoet aan dezelfde eisen als klassikale scholing. Dat past bij medewerkers die diensten draaien en moeilijk een dagdeel vrij kunnen maken. Gespreid leren met herhaling zorgt er bovendien voor dat kennis beter blijft hangen dan na één lange zit.

Hoe bewaakt Primio de kwaliteit van geaccrediteerde trainingen?

Primio werkt met het vierogenprincipe: twee aangewezen accreditatiefunctionarissen beoordelen elke training voordat die geaccrediteerd wordt, en wie een training schrijft, keurt die nooit zelf goed. Geaccrediteerde trainingen worden minstens één keer per jaar herbeoordeeld tegen de actuele richtlijnen. Deelnemers vullen na afloop een korte evaluatie in, en die feedback wordt verwerkt. Verandert een training ingrijpend, dan wordt die opnieuw geaccrediteerd.

Hoe komen de punten van een medewerker in PE-online?

Primio schrijft de punten automatisch bij in PE-online, het systeem waarin het Kwaliteitsregister scholing registreert, direct nadat de medewerker de training heeft afgerond. De medewerker vult één keer het registratienummer van V&VN of het BIG-nummer in bij het eigen profiel in de app, en hoeft verder niets in te voeren of te uploaden. Heeft een training een praktijkdeel, dan volgen de punten pas als een collega, praktijkbegeleider of leidinggevende de praktijk heeft afgetekend.

Wat gebeurt er met de punten als een medewerker of organisatie stopt met Primio?

De punten blijven staan. Ze worden geregistreerd in het Kwaliteitsregister van V&VN, gekoppeld aan het registratienummer of BIG-nummer van de medewerker, en niet aan het account in Primio.

Voor wie leveren de accreditatiepunten iets op?

De accreditatiepunten zijn bedoeld voor verzorgenden en verpleegkundigen die in het Kwaliteitsregister V&V van V&VN staan. Zij hebben geaccrediteerde punten nodig voor hun herregistratie, die elke vijf jaar plaatsvindt. Medewerkers die niet in het register staan, kunnen de training gewoon volgen en afronden, maar krijgen er geen punten voor.

Wat betekent het dat Primio instellingsaccreditatie heeft?

Instellingsaccreditatie betekent dat V&VN Primio heeft erkend als instelling die de eigen trainingen zelf beoordeelt en accrediteert voor het Kwaliteitsregister V&V. Elke training voldoet aan dezelfde eisen als ander geaccrediteerd aanbod: heldere leerdoelen, onderbouwing met actuele richtlijnen en bronnen, een omschreven doelgroep en een kloppende studiebelasting. V&VN controleert dit vier keer per jaar met een steekproef.

Welke Primio-trainingen zijn geaccrediteerd?

Primio accrediteert ruim veertig trainingen voor verzorgenden en verpleegkundigen voor het Kwaliteitsregister V&V van V&VN. Primio heeft sinds 15 oktober 2026 instellingsaccreditatie van V&VN, en de trainingen worden gefaseerd in de accreditatieaanvraag gezet. Onder 'Praktisch' bij een training zie je of die in aanvraag is of geaccrediteerd, en hoeveel punten die oplevert.

Geheel vrijblijvend

Benieuwd wat Primio voor jouw organisatie kan betekenen?

In een kort gesprek ontdekken we samen de uitdagingen van je organisatie en wat Primio daarin kan doen.

Jules Weijdema

Jules Weijdema

Adviseur en Oprichter van Primio

Tablet met het Primio-dashboard en de uitkomsten van een medewerkersenquête