Training voor
Verzorgende / Verpleegkundige

Voorbehouden en risicovolle handelingen: Wet BIG

Voor verzorgenden en verpleegkundigen: het verschil tussen voorbehouden en risicovolle handelingen, bevoegd en bekwaam.

Inhoud bijgewerkt op Ontwikkeld door Elise van DansikMeegelezen door Karin Theunissen, Teamleider bij KloekGebaseerd op goedgekeurde bronnen
In het kort

Voorbehouden en risicovolle handelingen: leer als verzorgende of verpleegkundige het verschil, de Wet BIG, bevoegd en bekwaam en werken met protocollen.

Over de training

Wat is het verschil tussen voorbehouden en risicovolle handelingen, en wanneer mag jij ze doen?

Ruben, verzorgende, moet bij mevrouw Smit een blaaskatheter inbrengen. Er ligt een ondertekend uitvoeringsverzoek van de arts. Mevrouw grapt: "Dit wordt vast m'n nieuwe hobby!" Ruben hoort de spanning achter het grapje. Tegelijk twijfelt hij zelf: hij heeft deze handeling lang niet gedaan. Mag hij doorgaan? Of vraagt hij eerst een collega om mee te kijken?

Deze training is voor verzorgenden en verpleegkundigen. Je voert voorbehouden en risicovolle handelingen alleen uit als je bevoegd én bekwaam bent, volgens het protocol van je organisatie. Bij een voorbehouden handeling heb je ook een opdracht nodig van een zelfstandig bevoegde, zoals een arts. Wil je een handeling zelf opfrissen? Bijvoorbeeld met de training Katheteriseren van de blaas.

Wat je leert

  • Je legt het verschil uit tussen een risicovolle handeling (aanvaardbaar risico) en een voorbehouden handeling (onaanvaardbaar risico).
  • Je noemt voorbeelden, zoals een urinekatheter inbrengen (voorbehouden) en hechtingen verwijderen (risicovol).
  • Je weet wat de Wet BIG regelt en het verschil tussen zelfstandig, functioneel zelfstandig en niet-zelfstandig bevoegd.
  • Je beoordeelt zelf of je bekwaam bent, en weet dat je mag weigeren als je twijfelt.
  • Je werkt met protocollen, zoals de Vilans protocollen, en weet waarom ze voor één werkwijze zorgen.
  • Je herkent angst en weerstand bij een cliënt, ook als die niet goed kan praten.

Waar je op let

  • Onbekwaam maakt onbevoegd: een diploma alleen is niet genoeg.
  • Lang niet gedaan? Ga er dan van uit dat je niet meer precies weet hoe het moet.
  • Grapjes of "Is dit wel echt nodig?" kunnen angst verbergen: neem ze serieus.
  • Een strak gezicht, schokkerige ademhaling of wegkijken zijn signalen van spanning bij cliënten die niet goed kunnen praten.
  • Hoe sterker de weerstand, hoe meer je eerst uitlegt en steun biedt in plaats van te forceren.
Opbouw van de training

Hoe is de training opgebouwd?

De training bestaat uit één module met veel korte quizvragen en een afsluitende quiz. Je begint bij de cliënt: hoe herken je angst en weerstand, en hoe bouw je vertrouwen op met eenvoudige uitleg per stap. Daarna volgen de regels. Je toetst stellingen zoals "Bevoegd maakt bekwaam" en kiest welke handelingen voorbehouden zijn. Je leert ook hoe een verzorgende IG of verpleegkundige bekwaamheid aantoont. Links naar de Vilans protocollen en de Wet BIG helpen je verder.

  • Voorbehouden en risicovolle handelingen: angst en weerstand bij cliënten, het verschil tussen beide soorten handelingen en bevoegd en bekwaam. Ook de Wet BIG, de Wkkgz, protocollen en het kwaliteitsregister V&V.

Werkinfo bij deze training

Stappenplannen en kaarten die je tijdens je dienst in de app opzoekt.

Bekijk alle werkinfo

Zo ziet de training eruit

Van starten tot certificaat, op de telefoon

Zo doorloopt je medewerker de training in de app.

Begin bij wat je al weet

Je medewerker geeft eerst aan hoe het nu gaat: “Ik heb vaak te maken met cliënten die bang zijn voor een voorbehouden handeling.” Dat eigen startpunt maakt de rest van de training persoonlijk.

Leer in kleine stappen

Kaartje voor kaartje, op het moment dat het uitkomt. Zoals “Bij twijfel, niet doen!” in de module Voorbehouden en risicovolle handelingen.

Oefen met echte situaties

Een oefenvraag uit het werk zelf: “Wat doe je als een cliënt erg gespannen kijkt?” Direct na het antwoord leest je medewerker waarom.

Reflectie

Een melding vraagt je medewerker om even stil te staan bij het eigen werk: “Welke handeling heb jij al lang niet meer gedaan? Weet je nog precies wat je moet doen?”

Wat kun je na deze training?

Je weet bij elke handeling of die voorbehouden of risicovol is. En je weet wanneer je een opdracht van een zelfstandig bevoegde nodig hebt. Je beoordeelt eerlijk of je nog bekwaam bent. Twijfel je, dan vraag je een collega mee te kijken of het voor te doen. Bij een gespannen cliënt leg je eerst rustig uit wat er gaat gebeuren.

Wat het je team oplevert

Je team kent de regels van de Wet BIG en weet wie zelfstandig, functioneel zelfstandig of niet-zelfstandig bevoegd is. Medewerkers werken volgens hetzelfde protocol en zeggen het als ze twijfelen over hun bekwaamheid. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd houdt toezicht op grond van de Wet BIG en de Wkkgz. Je organisatie kiest zelf hoe het bevoegdheden en bekwaamheden vastlegt, bijvoorbeeld via het kwaliteitsregister V&V.

In de training verwijzen we naar de Vilans protocollen, V&VN en het kwaliteitsregister V&V voor verdieping.

Leefondersteuner van DSV Leven vouwt samen met een cliënt de was op aan tafel
Klantverhaal

DSV Leven versterkt leefondersteuners met praktische training in de Primio app

Leefondersteuners bij DSV Leven voelen zich zekerder in hun rol dankzij korte, praktische modules in de Primio app

25

Trainingen Voor leefondersteuners

92%

Certificaten Behaald in de eerste maanden

8+

Beoordeling Van medewerkers

Lees dit klantverhaal
Veelgestelde vragen

Vragen over deze training

Staat je vraag er niet bij? Bel ons op
010 - 307 24 62 of ga naar:

Neem contact op

Wat betekent bevoegd en bekwaam?

Bevoegd betekent dat je de juiste opleiding hebt gevolgd om een handeling te mogen uitvoeren. Bekwaam betekent dat je de kennis en vaardigheden hebt om de handeling goed te doen. Je beoordeelt zelf of je bekwaam bent. Onbekwaam maakt onbevoegd: twijfel je, dan mag je de handeling weigeren.

Mag een helpende plus voorbehouden handelingen uitvoeren?

Volgens de training zijn helpenden en verzorgenden niet-zelfstandig bevoegd: ze mogen bepaalde handelingen alleen onder voorwaarden uitvoeren. Een bevoegd persoon heeft een schriftelijk verzoek ondertekend, de medewerker is bekwaam voor die handeling en werkt volgens het protocol. Waar nodig kan de bevoegde persoon aanwijzingen geven. Wat je organisatie toestaat, staat in het eigen beleid.

Welke risicovolle handelingen mag een verpleegkundige uitvoeren?

Een verpleegkundige mag risicovolle en voorbehouden handelingen uitvoeren, mits bekwaam en volgens het protocol. Voor een voorbehouden handeling is een schriftelijke opdracht nodig van een zelfstandig bevoegde, zoals een arts. De verpleegkundige is functioneel zelfstandig bevoegd en mag de handeling dan zonder toezicht doen. Verpleegkundigen staan in het BIG-register.

Wat is het verschil tussen voorbehouden en risicovolle handelingen?

Bij een risicovolle handeling is het risico op schade aanvaardbaar, bij een voorbehouden handeling is het onaanvaardbaar. Voorbeelden van risicovolle handelingen zijn stomazorg, hechtingen verwijderen en een infuuszak verwisselen. Voorbeelden van voorbehouden handelingen zijn een infuus, sonde of urinekatheter inbrengen en injecteren. Voor beide moet je bevoegd en bekwaam zijn.

Geheel vrijblijvend

Benieuwd wat Primio voor jouw organisatie kan betekenen?

In een kort gesprek ontdekken we samen de uitdagingen van je organisatie en wat Primio daarin kan doen.

Jules Weijdema

Jules Weijdema

Adviseur en Oprichter van Primio

Tablet met het Primio-dashboard en de uitkomsten van een medewerkersenquête