Training voor
Verzorgende / Verpleegkundige

Sondevoeding: sonde plaatsen, controleren en toedienen

Voor verzorgenden en verpleegkundigen: sondevoeding veilig geven, de ligging controleren en complicaties herkennen.

Inhoud bijgewerkt op Ontwikkeld door Elise van DansikMeegelezen door Karin Theunissen, Teamleider bij KloekGebaseerd op goedgekeurde bronnen
In het kort

Sondevoeding voor verzorgenden en verpleegkundigen: leer over neusmaagsonde en PEG-sonde, ligging controleren, toedienen en complicaties herkennen.

Over de training

Wat moet je weten voordat je sondevoeding geeft?

Verpleegkundige Ilse wil bij meneer Kuipers de sondevoeding starten via zijn neusmaagsonde. Ze controleert eerst de ligging. De markering op de sonde zit niet meer op dezelfde plek als na het plaatsen. Ook krijgt ze geen aspiraat voor de pH-meting. Start ze toch, of niet? De training is duidelijk: twijfel je over de ligging, dan geef je geen voeding en overleg je met de arts.

Deze training is voor verzorgenden en verpleegkundigen die sondevoeding geven of een sonde inbrengen. Je doet dat alleen als je bekwaam en bevoegd bent, en altijd volgens het protocol van je eigen organisatie. De keuze voor sonde en toedieningsmethode hangt af van het advies van de arts. Wil je de regels rond deze handelingen opfrissen? Kijk dan ook bij Voorbehouden en risicovolle handelingen.

Wat je leert

  • Je legt uit hoe het maag-darmstelsel werkt, van de drie fasen van het slikken tot de rol van de maagportier.
  • Je noemt indicaties voor sondevoeding, zoals slik- en kauwproblemen na een beroerte of verminderde eetlust door chemotherapie.
  • Je kent het verschil tussen een neusmaagsonde, neusdarmsonde en PEG-sonde, en tussen continu, intermitterend en bolus toedienen.
  • Je controleert de ligging van een sonde en weet wanneer je de arts inschakelt.
  • Je herkent complicaties zoals een sonde in de longen, verstopping, druknecrose, ontsteking van de kaakholte of het middenoor.
  • Je ondersteunt een cliënt die angstig of onrustig is door de sonde.

Waar je op let

  • Hoesten, benauwdheid of een blauwe huid kunnen erop wijzen dat de sonde in de longen ligt.
  • Te snel toedienen kan braken of benauwdheid geven: volg de instructies van de arts of diëtist.
  • Een sonde die te strak is vastgezet, geeft kans op druknecrose, vooral bij een PEG-sonde.
  • Cliënten met sondevoeding kauwen minder en maken minder speeksel, wat de kans op mondontsteking vergroot.
  • Na een lange periode zonder voeding kan te veel voeding ineens het refeedingsyndroom geven. Daarom wordt sondevoeding in stappen opgebouwd.
Opbouw van de training

Hoe is de training opgebouwd?

De training heeft zes modules en een quiz. Je start met een kennistest, bijvoorbeeld over wat je doet bij een verstopte sonde. Op basis van je ervaring krijg je advies: herhaal de stof na een week, of begeleid juist collega's. Daarna volgen de werking van het maag-darmstelsel, met een video van het Voedingscentrum, het toedienen en plaatsen, en de complicaties. In de module protocollen vind je de werkinstructies per handeling. Je sluit af met een zelfinschatting van je bekwaamheid per handeling.

  • Test je kennis - Sondevoeding: een kennistest vooraf, over onder meer de maagportier, aseptisch werken en de voordelen van een voedingspomp.
  • Voedselvertering: maag-darmstelsel: de weg van voedsel van mond tot anus, met de slikfasen, reflux, de maagportier en de rol van darmbacteriën.
  • Sondevoeding toedienen en plaatsen: indicaties, soorten sondes en toedieningsmethoden, vloeibare en poedervoeding, controle van de ligging, hygiëne en mondverzorging.
  • Complicaties bij Sondevoeding: braken en benauwdheid, een sonde in de longen, verstopping, druknecrose, sinusitis maxillaris, otitis media, mondproblemen en angst.
  • Protocollen - sondevoeding: werkinstructies van Vilans voor inbrengen, toedienen via spuit of pomp, positie bepalen, medicijnen via de sonde en verzorgen.
  • In de praktijk - Sondevoeding: per handeling geef je aan hoe vaak je die uitvoert en hoe bekwaam je je voelt.
Zo ziet de training eruit

Van starten tot certificaat, op de telefoon

Zo doorloopt je medewerker de training in de app.

Begin bij wat je al weet

Je medewerker geeft eerst aan hoe het nu gaat: “Hoe bekwaam voel jij je bij sondevoeding?” Dat eigen startpunt maakt de rest van de training persoonlijk.

Leer in kleine stappen

Kaartje voor kaartje, op het moment dat het uitkomt. Zoals “Controle via pH-meting” in de module Sondevoeding toedienen en plaatsen.

Oefen met echte situaties

Een oefenvraag uit het werk zelf: “Waarom wordt sondevoeding in stappen opgebouwd?” Direct na het antwoord leest je medewerker waarom.

Gespreid leren

Een korte melding op de telefoon haalt de stof terug: “Wat doe je bij een verstopte sonde?” Zo blijft het beter hangen.

Wat kun je na deze training?

Je controleert vóór elke voeding de ligging van de sonde en weet wat je doet als de controle niet lukt. Je herkent een verstopte sonde, een verschoven markering en signalen van infectie. Je legt de cliënt rustig uit wat je doet en betrekt die bij keuzes, zoals het tijdstip van de voeding.

Wat het je team oplevert

Je team werkt met dezelfde kennis en dezelfde werkinstructies van Vilans. De zelfinschatting per handeling laat zien wie zich bekwaam voelt en wie nog oefening nodig heeft. Die inschatting kun je gebruiken in een functioneringsgesprek. Zo houd je zicht op de bekwaamheid rond sondevoeding in je team.

In de training verwijzen we naar het Voedingscentrum, de protocollen van Vilans en de richtlijn sondevoeding van V&VN voor verdieping.

Leefondersteuner van DSV Leven vouwt samen met een cliënt de was op aan tafel
Klantverhaal

DSV Leven versterkt leefondersteuners met praktische training in de Primio app

Leefondersteuners bij DSV Leven voelen zich zekerder in hun rol dankzij korte, praktische modules in de Primio app

25

Trainingen Voor leefondersteuners

92%

Certificaten Behaald in de eerste maanden

8+

Beoordeling Van medewerkers

Lees dit klantverhaal
Veelgestelde vragen

Vragen over deze training

Staat je vraag er niet bij? Bel ons op
010 - 307 24 62 of ga naar:

Neem contact op

Welke complicaties kunnen optreden bij sondevoeding?

Bij sondevoeding kunnen onder meer braken, benauwdheid, verstopping van de sonde en druknecrose optreden. Een sonde kan ook in de longen terechtkomen of een ontsteking van de kaakholte of het middenoor geven. Daarnaast komen mondproblemen en angst voor. Heeft een cliënt signalen van infectie, dan neem je direct contact op met de arts.

Wat is het verschil tussen een neusmaagsonde en een PEG-sonde?

Een neusmaagsonde gaat via de neus naar de maag en is meestal voor kortdurend gebruik. Een PEG-sonde gaat via een opening in de buikwand direct naar de maag en is meestal voor langdurig gebruik. Er is ook een neusdarmsonde, via de neus naar de darmen. Welke sonde iemand krijgt, hangt af van het advies van de arts.

Hoe controleer je de ligging van een neusmaagsonde?

De ligging van een neusmaagsonde controleer je met een pH-meting van het aspiraat of met de markering op de sonde. Je kijkt ook of de pleister goed vastzit en of de sonde niet opgekruld in de mond of keel ligt. Volg altijd de richtlijn van je eigen organisatie. Twijfel je, dan geef je geen voeding en overleg je met de arts.

Geheel vrijblijvend

Benieuwd wat Primio voor jouw organisatie kan betekenen?

In een kort gesprek ontdekken we samen de uitdagingen van je organisatie en wat Primio daarin kan doen.

Jules Weijdema

Jules Weijdema

Adviseur en Oprichter van Primio

Tablet met het Primio-dashboard en de uitkomsten van een medewerkersenquête