Hoe maak je eten en drinken prettig en veilig voor een cliënt?
Mevrouw Van Dijk zit aan tafel en eet rustig. Na een hap kauwt ze lang en slikt ze niet door. Als Tim, helpende, haar iets vraagt, klinkt haar stem anders dan normaal. Tim stopt even met aanbieden en zegt rustig: "Neem maar even de tijd." Hij wacht tot ze heeft doorgeslikt. Kleine signalen zoals deze vertellen veel over hoe veilig iemand eet.
Deze training is voor leefondersteuners, helpenden, verzorgenden, verpleegkundigen en welzijnsmedewerkers. Eten en drinken geeft structuur, herkenning en gezelligheid. Moeite met eten kan leiden tot ondervoeding, somberheid, vallen of verwardheid. Wil je eerst de basis van de dagelijkse zorg? Dan past Basiszorg aandachtspunten goed vooraf.
Wat je zelf doet, hangt af van je rol. Helpenden, verzorgenden en verpleegkundigen helpen een cliënt bij het eten en drinken en passen eten of drinken aan volgens de afspraken. Als leefondersteuner ondersteun je bij de maaltijd zoals het zorgplan aangeeft. Als welzijnsmedewerker zorg je vooral voor sfeer en gezelligheid aan tafel. Iedereen let op signalen en geeft ze door.
Wat je leert
- Je maakt een eetmoment prettiger met rust, keuzevrijheid, vertrouwde gewoontes en een gedekte tafel.
- Je weet waarom iemand met dementie eten wegduwt en wat helpt, zoals een felgekleurd bord.
- Je herkent signalen van te weinig drinken, zoals volle glazen die blijven staan en droge lippen.
- Je stimuleert drinken op vaste momenten en weet wie extra risico loopt op uitdroging.
- Je herkent signalen van slikproblemen en weet welk eten lastig is om te slikken.
- Je weet wat je doet als iemand zich verslikt, en wanneer je 112 belt.
Waar je op let
- Een cliënt die eerst goed at, maar nu maaltijden laat staan en afvalt: bespreek het met collega's of de arts.
- Eten met dubbele structuren, zoals soep met balletjes, maakt veilig slikken moeilijker.
- Hoesten of kuchen tijdens of vlak na het eten en een natte, borrelende stem kunnen wijzen op slikproblemen.
- Bij een vochtbeperking, bijvoorbeeld bij hartfalen of nierproblemen, volg je het advies van de arts of diëtist.
- Een hoog tempo aan tafel geeft onrust en vergroot de kans op verslikken.