Training voor
Helpende(plus), Verzorgende / Verpleegkundige

Dementie: zorg en begeleiding

Persoonsgerichte zorg bij dementie: emoties, pijn, eten, slaap en intimiteit. Voor helpenden, verzorgenden en welzijn.

Inhoud bijgewerkt op Ontwikkeld door Elise van DansikMeegelezen door Karin Theunissen, Teamleider bij KloekGebaseerd op goedgekeurde bronnen
In het kort

Dementie zorg en begeleiding: persoonsgericht werken bij emoties, pijn, eten en drinken, slaap en intimiteit. Voor helpenden, verzorgenden en welzijn.

Over de training

Hoe geef je persoonsgerichte zorg en begeleiding bij dementie?

Mevrouw Jansen gooit met haar bestek. Ze heeft jam op haar brood gesmeerd, maar wil het niet eten. Later legt een collega uit dat ze altijd pindakaas eet. Ze heeft de jam per ongeluk gepakt en weet niet hoe ze moet zeggen wat ze wil. Gedrag bij dementie is vaak een manier om een behoefte duidelijk te maken. Wie daarachter kijkt, kan beter aansluiten.

Deze training is een verdieping voor helpenden, verzorgenden en verpleegkundigen en welzijnsmedewerkers die de basis al kennen uit Dementie de basis. Als helpende of verzorgende gebruik je de tips ook bij de verzorging, zoals mondzorg en hulp bij eten. Als welzijnsmedewerker doe je geen zorgtaken. Jij let op signalen van pijn of onrust, zet activiteiten zoals muziek en bewegen in en meldt wat je ziet.

Wat je leert

  • Je herkent pijn bij een cliënt met dementie aan gezichtsuitdrukking, lichaamsbewegingen, gedrag en stemgeluiden.
  • Je weet wat de PAIC 15 is en waarvoor zorgverleners die observatieschaal gebruiken.
  • Je reageert passend op angst, verdriet, onrust en agressie.
  • Je herkent signalen dat een cliënt te weinig eet of drinkt en weet met wie je dat bespreekt.
  • Je weet hoe daglicht, activiteit en een veilig gevoel helpen bij slaapproblemen.
  • Je maakt ongeremd seksueel gedrag bespreekbaar met collega's, experts en familie.

Waar je op let

  • Weigert een cliënt zorg of wordt die plots agressief, dan kan pijn de oorzaak zijn.
  • Een cliënt met dementie die hulp weigert bij mondzorg, kan pijn in de mond of angst hebben.
  • Moeite met kauwen of slikken, langzamer eten en gewichtsverlies zijn signalen van te weinig voeding.
  • Test of corrigeer de cliënt niet: "Weet je nog wie ik ben?" kan confronterend zijn.
  • Te veel overnemen zorgt dat de cliënt vergeet hoe hij of zij iets zelf doet.
Opbouw van de training

Hoe is de training opgebouwd?

De training heeft tien modules en een afsluitende quiz. Je begint met waarden en respect en zeven tips voor persoonsgericht werken. Daarna volgen emoties, pijn en de SI-behandeling, met de casus van meneer De Jong die na de gezamenlijke lunch agressief wordt. De laatste modules gaan over eten en drinken, slaap, intimiteit, mondzorg en bewegen met muziek en theater. Elke module heeft praktijkvoorbeelden en waar-of-niet-waarvragen. Video's laten onder meer zien hoe je helpt bij het poetsen van een gebitsprothese en hoe cliënten dansles krijgen.

  • Waarden en respect: inleven, aansluiten, zelfredzaamheid en respect.
  • PersoonsGerichte Zorg (PGZ): zeven tips voor persoonsgericht werken, de basisbehoeften en het verschil tussen persoonsversterkende en persoonsondermijnende acties.
  • Emoties: omgaan met angst, verdriet, onrust en agressie.
  • Pijn: pijnsignalen zoals fronsen, verstarren en kreunen, en de PAIC 15 als observatieschaal.
  • SI-behandeling: hoe mensen met dementie prikkels trager verwerken en hoe een SI-specialist een plan maakt.
  • Eten en drinken: signalen van ondervoeding en uitdroging, gekleurde borden, een helder glas en fingerfood.
  • Slaap en slaapproblemen: hoe Alzheimer en Lewy Body dementie de slaap verstoren, daglicht, een nachtlampje en rustige muziek.
  • Intimiteit en seksualiteit: privacy, veranderende behoeften en passend reageren op ongeremd seksueel gedrag.
  • Mondzorg: waarom cliënten met dementie meer mondproblemen hebben en wat je doet bij afweergedrag.
  • Bewegen, muziek en theater: stoelgym, dansles, een duofiets en muziek van vroeger.
Zo ziet de training eruit

Van starten tot certificaat, op de telefoon

Zo doorloopt je medewerker de training in de app.

Begin bij wat je al weet

De training opent met een stelling: “Als een cliënt hulp weigert moet je altijd onderzoeken of de oorzaak pijn is.” Je medewerker kiest waar of niet waar. Zo is meteen duidelijk wat al bekend is.

Leer in kleine stappen

Daarna volgen korte kaartjes om door te vegen, elk in een paar minuten. Bijvoorbeeld “Afleiden helpt” uit de module Emoties.

Oefen met echte situaties

Je medewerker oefent met een situatie uit de praktijk: “Meneer De Jong toont na de lunch vaak agressief gedrag. Hij reageert slecht op harde geluiden. Wat denk jij?” Bij elk antwoord volgt direct uitleg.

Reflectie

Een melding vraagt je medewerker om even stil te staan bij het eigen werk: “Hoe zou jij je voelen als bepaalde dingen je niet meer lukken? Denk daaraan bij je volgende cliënt met dementie.”

Wat kun je na deze training?

Je kijkt bij heftig gedrag eerst naar de oorzaak: pijn, te veel prikkels of een behoefte die de cliënt niet kan uiten. Je zet het eten overzichtelijk op een gekleurd bord en vertelt wat er op tafel staat. En je klopt aan voordat je binnenkomt, omdat ook een cliënt met dementie recht heeft op privacy.

Wat het je team oplevert

Je team werkt vanuit dezelfde basisbehoeften: autonomie, bezig zijn, betekenis en veiligheid. Collega's herkennen pijn eerder aan non-verbale signalen. Ze bespreken zorgen over eten en drinken met de wijkverpleegkundige, coördinator, diëtist en mantelzorger. Bij ongeremd seksueel gedrag zoekt het team samen met familie en experts naar een oplossing. Persoonsgerichte zorg is ook een wettelijke verplichting.

In de training verwijzen we naar Zorg voor Beter en Vilans voor verdieping.

Leefondersteuner van DSV Leven vouwt samen met een cliënt de was op aan tafel
Klantverhaal

DSV Leven versterkt leefondersteuners met praktische training in de Primio app

Leefondersteuners bij DSV Leven voelen zich zekerder in hun rol dankzij korte, praktische modules in de Primio app

25

Trainingen Voor leefondersteuners

92%

Certificaten Behaald in de eerste maanden

8+

Beoordeling Van medewerkers

Lees dit klantverhaal
Veelgestelde vragen

Vragen over deze training

Staat je vraag er niet bij? Bel ons op
010 - 307 24 62 of ga naar:

Neem contact op

Wat doe je bij slaapproblemen bij dementie?

Bij slaapproblemen zorg je overdag voor activiteit en daglicht, want dat helpt bij een betere slaap. Denk aan wandelen, spelletjes of muziek luisteren. 's Avonds kunnen een nachtlampje, een knuffel of rustige, herkenbare muziek de cliënt een veilig gevoel geven. Slecht slapen kan de symptomen van dementie erger maken.

Hoe help je een cliënt met dementie om genoeg te drinken?

Je helpt een cliënt met dementie te drinken door bij elke maaltijd een glas aan te bieden en vaste drinkmomenten te plannen. Een helder glas of een fel gekleurde beker valt beter op. Ook fruit, pap, yoghurt, vla of ijs leveren vocht. Maak je je zorgen over hoeveel iemand drinkt? Rapporteer het en bespreek het met de wijkverpleegkundige, coördinator of diëtist.

Wat is een SI-behandeling bij dementie?

Een SI-behandeling verbetert hoe iemand met dementie prikkels verwerkt. Een SI-specialist observeert de cliënt en maakt een plan. Een psycholoog of ergotherapeut zet het advies in het zorgplan, zoals geen harde muziek of een verzwaarde deken. Bij meneer De Jong bleek de drukte na de gezamenlijke lunch de oorzaak van zijn agressie.

Hoe herken je pijn bij iemand met dementie?

Pijn bij dementie herken je aan gezichtsuitdrukkingen, lichaamsbewegingen, gedragsverandering en stemgeluiden. Denk aan fronsen, een lichaamsdeel beschermen, plotselinge agressie, zorg weigeren of kreunen. De PAIC 15 is een observatieschaal met vijftien pijnsignalen in drie categorieën. Die helpt zorgverleners om pijn systematisch te herkennen bij mensen die pijn moeilijk kunnen uiten.

Vragen over accreditatie

Hoeveel accreditatiepunten levert een training op?

Het aantal accreditatiepunten verschilt per training. V&VN kent één punt toe per uur studiebelasting, dus een uitgebreide training levert meer punten op dan een korte. Primio berekent de leertijd per training op basis van het aantal schermen, en een accreditatiefunctionaris controleert die berekening. Bij elke geaccrediteerde training staat onder 'Praktisch' hoeveel punten die oplevert.

Waarom kost een training minder tijd dan het aantal accreditatiepunten doet vermoeden?

Bij elke training staat hoeveel tijd het doorlopen in de app ongeveer kost. Die tijd is vaak korter dan de studiebelasting waarop de accreditatiepunten zijn gebaseerd. Hoeveel punten een training oplevert, verschilt per training: V&VN kent één punt toe per uur studiebelasting. Onder 'Praktisch' zie je per geaccrediteerde training hoeveel punten die oplevert, van 1 punt voor een korte training tot 5 punten voor een uitgebreide.

De inhoud en de eisen zijn gelijk aan ander geaccrediteerd aanbod. Het verschil zit in de vorm. Veel geaccrediteerde scholing volg je in één lange zit, klassikaal of als e-learning. Een Primio-training bestaat uit korte modules die de medewerker gespreid over enkele dagen of weken doorloopt. Door die compacte opzet kost de training minder tijd, terwijl de medewerker dezelfde stof leert. Gespreide herhaling en het actief ophalen van kennis zorgen er bovendien voor dat die stof beter blijft hangen en vaker wordt toegepast dan na eenmalige scholing. Primio heeft deze werkwijze afgestemd met V&VN.

Meer over deze manier van leren lees je in onze visie op leren.

Hoe komen de punten van een medewerker in PE-online?

Primio schrijft de punten automatisch bij in PE-online, het systeem waarin het Kwaliteitsregister scholing registreert, direct nadat de medewerker de training heeft afgerond. De medewerker vult één keer het registratienummer van V&VN of het BIG-nummer in bij het eigen profiel in de app, en hoeft verder niets in te voeren of te uploaden. Heeft een training een praktijkdeel, dan volgen de punten pas als een collega, praktijkbegeleider of leidinggevende de praktijk heeft afgetekend.

Meer vragen over accreditatie

Geheel vrijblijvend

Benieuwd wat Primio voor jouw organisatie kan betekenen?

In een kort gesprek ontdekken we samen de uitdagingen van je organisatie en wat Primio daarin kan doen.

Jules Weijdema

Jules Weijdema

Adviseur en Oprichter van Primio

Tablet met het Primio-dashboard en de uitkomsten van een medewerkersenquête