Training voor
Helpende(plus), Verzorgende / Verpleegkundige

Dementie herkennen: signalen en diagnose

Herken signalen van dementie, rapporteer wat je ziet en weet hoe de huisarts tot een diagnose komt.

Inhoud bijgewerkt op Ontwikkeld door Elise van DansikMeegelezen door Karin Theunissen, Teamleider bij KloekGebaseerd op goedgekeurde bronnen
In het kort

Dementie herkennen: zie als helpende, verzorgende of welzijnsmedewerker de signalen, het verschil met vergeetachtigheid en hoe de diagnose verloopt.

Over de training

Hoe herken je dementie bij een cliënt, en wat doe je dan?

Je gaat als welzijnsmedewerker met meneer Bakker boodschappen doen. Hij vraagt twee keer welke dag het is en weet bij de kassa niet meer hoe het pinapparaat werkt. Thuis staat bedorven eten in de koelkast. Vroeger had hij alles goed op orde. Is dit gewone vergeetachtigheid of een signaal van dementie? En met wie bespreek je wat je ziet?

Deze training is voor helpenden, verzorgenden, verpleegkundigen en welzijnsmedewerkers. Jij hebt vaak het meeste contact met de cliënt. Daardoor zie je als eerste dat gedrag anders is dan vroeger. Wil je daarna verder met de dagelijkse omgang en zorg? Dan sluit de training Dementie: zorg en begeleiding hierop aan.

De diagnose stelt de huisarts, soms na verwijzing naar een specialist. Geen van de rollen in deze training doet dat zelf. Als helpende, verzorgende, verpleegkundige of welzijnsmedewerker is je taak dezelfde. Je beschrijft wat je ziet en vraagt een collega of die het ook herkent. Daarna bespreek je het met de wijkverpleegkundige, coördinator of leidinggevende.

Wat je leert

  • Je noemt de vier meest voorkomende vormen, van alzheimer tot frontotemporale dementie (ziekte van Pick).
  • Je legt uit wat het verschil is tussen vergeetachtigheid en dementie.
  • Je herkent signalen in het dagelijks leven, zoals verdwalen op bekende plekken, een omgedraaid dag- en nachtritme of minder zelfzorg.
  • Je weet wanneer je een signaleringskaart of observatielijst gebruikt.
  • Je houdt bij het signaleren rekening met culturele verschillen.
  • Je weet hoe de huisarts tot een diagnose komt en waarom een vroege diagnose telt.

Waar je op let

  • Een signaal telt vooral als het gedrag nu anders is dan vroeger.
  • Informatie die niet meer terugkomt, wijst eerder op dementie dan even een naam kwijt zijn.
  • Let op meerdere signalen die terugkomen: één keer iets vergeten zegt weinig.
  • Plotselinge verwardheid kan ook een delier zijn, door bijvoorbeeld uitdroging of een urineweginfectie: rapporteer ander gedrag altijd.
  • Schaamte, taal of het idee dat dementie een straf is, maken signaleren bij sommige cliënten lastiger.
Opbouw van de training

Hoe is de training opgebouwd?

De training heeft drie modules en een afsluitende quiz. In de eerste module wissel je uitleg af met korte quizvragen en video's met persoonlijke verhalen van mensen met dementie. In één video zoek je zelf signalen bij een meneer die boodschappen doet. Daarna gaat het over culturele verschillen, met vijf tips voor het signaleren. In de laatste module volg je de weg naar een diagnose, van huisarts tot casemanager dementie.

  • Dementie herkennen: wat dementie is, de vier vormen die het meest voorkomen en risicofactoren zoals hart- en vaatziekten en leefstijl. Je oefent met signalen als verdwalen, achterdocht en apparaten niet meer kunnen bedienen.
  • Culturele verschillen bij dementie: waarom dementie bij niet-westerse migranten vaker voorkomt, maar minder snel wordt herkend. Met tips zoals doorvragen over de weg naar de moskee en een collega inschakelen die dezelfde taal spreekt.
  • Diagnose stellen bij dementie: hoe de huisarts testen doet, zoals de kloktekentest en de MMSE, en andere oorzaken uitsluit. En wat er daarna verandert in zorg, ondersteuning en woonsituatie.
Zo ziet de training eruit

Van starten tot certificaat, op de telefoon

Zo doorloopt je medewerker de training in de app.

Begin bij wat je al weet

De training opent met een stelling: “De huisarts mag de diagnose dementie vaststellen.” Je medewerker kiest waar of niet waar. Zo is meteen duidelijk wat al bekend is.

Leer in kleine stappen

Kaartje voor kaartje, op het moment dat het uitkomt. Zoals “Vaker dementie, minder vaak herkend” in de module Culturele verschillen bij dementie.

Oefen met echte situaties

Je medewerker oefent met een situatie uit de praktijk: “Je weet niet meer waar je sleutels liggen. Na een uur opeens weer wel. Is dit vergeetachtigheid of dementie?” Bij elk antwoord volgt direct uitleg.

Gespreid leren

Een geheugensteuntje op de telefoon: “Welke test kan de huisarts doen om dementie vast te stellen? Weet je het nog?” Herhalen op het juiste moment houdt de kennis vers.

Wat kun je na deze training?

Je ziet het verschil tussen even een naam kwijt zijn en informatie die steeds minder terugkomt. Je beschrijft concreet wat je opvalt, bijvoorbeeld afspraken vergeten of overdag veel slapen. Je weet wanneer je een signaleringskaart pakt en met wie je je zorgen bespreekt.

Wat het je team oplevert

Je team beschrijft signalen van dementie op dezelfde manier, met de signaleringskaart als hulpmiddel. Die informatie helpt de huisarts bij de diagnose. Een vroege diagnose geeft de cliënt nog ruimte om zelf te beslissen over geld en behandeling. Bij cliënten met een niet-westerse achtergrond let je team gerichter op signalen. Waar het kan, zet je een collega in die dezelfde taal spreekt.

In de training verwijzen we voor verdieping naar Alzheimer Nederland, de signalenkaart van Samen Dementievriendelijk en de Zorgstandaard Dementie.

Leefondersteuner van DSV Leven vouwt samen met een cliënt de was op aan tafel
Klantverhaal

DSV Leven versterkt leefondersteuners met praktische training in de Primio app

Leefondersteuners bij DSV Leven voelen zich zekerder in hun rol dankzij korte, praktische modules in de Primio app

25

Trainingen Voor leefondersteuners

92%

Certificaten Behaald in de eerste maanden

8+

Beoordeling Van medewerkers

Lees dit klantverhaal
Veelgestelde vragen

Vragen over deze training

Staat je vraag er niet bij? Bel ons op
010 - 307 24 62 of ga naar:

Neem contact op

Waarom wordt dementie bij migranten minder snel herkend?

Dementie wordt bij niet-westerse migranten minder snel herkend, terwijl het bij hen vaker voorkomt. Taal speelt mee, en soms schaamte. In sommige culturen is praten over ziekte lastig, of wordt dementie gezien als een straf van God. Daarom vraag je door over het eigen leven van de cliënt, zoals de weg naar de moskee vinden.

Wie stelt de diagnose dementie?

De diagnose dementie stelt de huisarts, of een specialist in het ziekenhuis na verwijzing. De huisarts doet testen, zoals de kloktekentest en de MMSE. Met bijvoorbeeld bloed- en urineonderzoek sluit de huisarts andere oorzaken uit. Als zorgverlener stel je zelf geen diagnose. Jij rapporteert wat je ziet, en dat helpt bij de diagnose.

Wat is het verschil tussen vergeetachtigheid en dementie?

Bij vergeetachtigheid weet je tijdelijk iets niet en komt het later weer terug. Iedereen heeft dat wel eens, jong en oud, en het heeft geen invloed op je dagelijks leven. Bij dementie komt vergeten informatie steeds minder terug. Het vergeten gebeurt steeds vaker en raakt uiteindelijk het dagelijks leven.

Wat zijn de eerste signalen van dementie?

De eerste signalen van dementie zijn vaak geheugenproblemen, zoals steeds hetzelfde vertellen of regelmatig afspraken vergeten. Daarna kunnen problemen volgen met plannen, taal en dagelijkse handelingen, zoals de vaatwasser aanzetten. Ook achterdocht, onrust, minder zelfzorg en minder sociale contacten kunnen signalen zijn. Stel jezelf steeds de vraag of het gedrag vroeger anders was.

Vragen over accreditatie

Hoeveel accreditatiepunten levert een training op?

Het aantal accreditatiepunten verschilt per training. V&VN kent één punt toe per uur studiebelasting, dus een uitgebreide training levert meer punten op dan een korte. Primio berekent de leertijd per training op basis van het aantal schermen, en een accreditatiefunctionaris controleert die berekening. Bij elke geaccrediteerde training staat onder 'Praktisch' hoeveel punten die oplevert.

Waarom kost een training minder tijd dan het aantal accreditatiepunten doet vermoeden?

Bij elke training staat hoeveel tijd het doorlopen in de app ongeveer kost. Die tijd is vaak korter dan de studiebelasting waarop de accreditatiepunten zijn gebaseerd. Hoeveel punten een training oplevert, verschilt per training: V&VN kent één punt toe per uur studiebelasting. Onder 'Praktisch' zie je per geaccrediteerde training hoeveel punten die oplevert, van 1 punt voor een korte training tot 5 punten voor een uitgebreide.

De inhoud en de eisen zijn gelijk aan ander geaccrediteerd aanbod. Het verschil zit in de vorm. Veel geaccrediteerde scholing volg je in één lange zit, klassikaal of als e-learning. Een Primio-training bestaat uit korte modules die de medewerker gespreid over enkele dagen of weken doorloopt. Door die compacte opzet kost de training minder tijd, terwijl de medewerker dezelfde stof leert. Gespreide herhaling en het actief ophalen van kennis zorgen er bovendien voor dat die stof beter blijft hangen en vaker wordt toegepast dan na eenmalige scholing. Primio heeft deze werkwijze afgestemd met V&VN.

Meer over deze manier van leren lees je in onze visie op leren.

Hoe komen de punten van een medewerker in PE-online?

Primio schrijft de punten automatisch bij in PE-online, het systeem waarin het Kwaliteitsregister scholing registreert, direct nadat de medewerker de training heeft afgerond. De medewerker vult één keer het registratienummer van V&VN of het BIG-nummer in bij het eigen profiel in de app, en hoeft verder niets in te voeren of te uploaden. Heeft een training een praktijkdeel, dan volgen de punten pas als een collega, praktijkbegeleider of leidinggevende de praktijk heeft afgetekend.

Meer vragen over accreditatie

Geheel vrijblijvend

Benieuwd wat Primio voor jouw organisatie kan betekenen?

In een kort gesprek ontdekken we samen de uitdagingen van je organisatie en wat Primio daarin kan doen.

Jules Weijdema

Jules Weijdema

Adviseur en Oprichter van Primio

Tablet met het Primio-dashboard en de uitkomsten van een medewerkersenquête