Werkinfo voor
Leefondersteuner, Helpende (plus), Verzorgende en verpleegkundige, Mantelzorger, Vrijwilliger

Stappenplannen basiszorg: wassen, kleden en meer

Stappenplannen voor wassen, aankleden, steunkousen, eten, uitscheiding en verplaatsen. Met per rol wat je zelf doet.

Inhoud bijgewerkt op Ontwikkeld door Elise van Dansik

Welke stappen volg je bij deze cliënt, en wat doe je zelf?

Jeroen is verzorgende. Hij helpt een cliënt met een halfzijdige verlamming bij het aankleden. Daarna moet er een steunkous aan. De cliënt kan dat vaak zelf, met een Doff 'n Donner. Met welke kant begint Jeroen ook alweer, en hoe legt hij de stappen uit? Hij opent het stappenplan.

Deze werkinfo is voor de verzorgende en verpleegkundige, helpende (plus), leefondersteuner, mantelzorger en vrijwilliger. Je werkt altijd vanuit het zorgdossier en volgens het protocol van je organisatie. Wat je zelf doet, verschilt per rol.

  • Verzorgende en verpleegkundige: je gebruikt alle stappenplannen, als je bekwaam bent.
  • Helpende (plus): je gebruikt de stappenplannen voor wassen, kleden, eten en drinken en verplaatsen. Een katheterzak legen of een tillift gebruiken doe je alleen in opdracht, als je bekwaam bent en het beleid het toestaat.
  • Leefondersteuner: je helpt bij aan- en uitkleden en steunkousen, als dat in het zorgplan staat. De andere handelingen doe je niet zelf.
  • Mantelzorger: je gebruikt een stappenplan alleen na uitleg en afspraken met de zorgprofessional.
  • Vrijwilliger: je voert deze handelingen niet uit. Je geeft wel signalen door, zoals een cliënt die zich vaak verslikt.

Wat vind je in deze werkinfo?

Zeven onderdelen met stappenplannen per handeling.

  • Aan- en uitkleden: in zit en in bed, met de volgorde bij halfzijdige verlamming.
  • Steunkousen: aantrekken met open of gesloten teen, met een Doff 'n Donner, en uittrekken.
  • Voeding en vocht: helpen bij eten en drinken, en verslikken.
  • Ondersteunen bij uitscheiding: een katheterzak legen en incontinentiemateriaal verwisselen in lig en in stand.
  • Staan en lopen: opstaan, lopen met hulpmiddelen en de actieve of passieve tillift.
  • Verplaatsen in bed: kussenschikkingen, de papagaai en een glijzeil.
  • Wassen: aan de wastafel, onder de douche, op bed en verzorgend wassen.
Zo werkt werkinfo in de app

Opzoeken tijdens de dienst, in een paar tellen

Zo vindt je medewerker deze werkinfo op het moment dat het nodig is.

Op het moment zelf

Bijvoorbeeld: “Als je een handeling niet vaak doet, zoals een steunkous met open teen.” Dan heeft je medewerker deze werkinfo binnen een paar tellen op de telefoon.

Scan en open

Hang de QR-code op de plek waar het werk gebeurt. Eén scan en “Stappenplannen basiszorg” staat open in de app, zonder te zoeken.

Lees wat je nu nodig hebt

Een stappenplan voor steunkousen aantrekken, één stap tegelijk. De eerste stap: “Kijk of er wondjes, eczeem of oedeem op het been zitten.”

Altijd actueel

Verandert er iets in “Stappenplannen basiszorg: wassen, kleden en meer”, dan krijgt je medewerker een melding. De laatste update was in oktober 2026. Zo werkt iedereen met dezelfde versie.

Wanneer pak je het erbij?

  • Als je een handeling niet vaak doet, zoals een steunkous met open teen of een passieve tillift.
  • Voordat je een steunkous aantrekt: je kijkt dan of er wondjes, eczeem of oedeem op het been zitten.
  • Als het zorgdossier zegt dat verzorgend wassen de methode is voor deze cliënt.

Waar je op let

  • Gebruik de beweging van lig naar zit via zijligging niet bij een pijnlijke of kwetsbare heup.
  • De papagaai past alleen bij een cliënt met een goede schouderfunctie en sterke armen.
  • Handschoenen zijn bij wassen meestal niet nodig, wel bij kans op urine of ontlasting. Leg de cliënt uit waarom je ze draagt.
  • Verslikt iemand zich vaak of durft die minder te eten? Rapporteer het altijd. Vertrouw je het niet, bel 112 en blijf bij de cliënt.

Wat het je team oplevert

Je team werkt bij dezelfde handeling met dezelfde stappen, van zorgdossier lezen tot rapporteren. Elk stappenplan eindigt met opschrijven wat je deed en wat je opviel. Omdat per rol duidelijk is wie wat doet, weet je wie je bij welke cliënt inzet. De aandachtspunten achter de stappen staan in de training Basiszorg aandachtspunten.

Veelgestelde vragen

Mag een leefondersteuner helpen met steunkousen?

Een leefondersteuner kan helpen met steunkousen als dat in het zorgplan staat en de organisatie het zo heeft afgesproken. Het stappenplan begint altijd met het zorgdossier bekijken. Kan de cliënt het zelf met een Doff 'n Donner? Dan leg je de stappen uit. Zie je wondjes, eczeem of oedeem op het been, dan geef je dat door.

Wat is verzorgend wassen?

Verzorgend wassen is wassen met kant-en-klare washandjes in plaats van water en zeep. Het is net zo hygiënisch, maar minder belastend voor de cliënt en de huid. Je droogt alleen huidplooien na, zoals oksels en liezen. In het zorgdossier staat of het de methode is voor deze cliënt.

Wat doe je als een cliënt zich verslikt?

Als een cliënt zich verslikt, blijf je rustig en laat je de cliënt voorover buigen en hoesten. Bij eten geef je geen slokje water. Bij drinken sla je niet op de rug en geef je geen extra slok. Vertrouw je het niet, bel dan direct 112 en laat de cliënt niet alleen.

Geheel vrijblijvend

Benieuwd wat Primio voor jouw organisatie kan betekenen?

In een kort gesprek ontdekken we samen de uitdagingen van je organisatie en wat Primio daarin kan doen.

Jules Weijdema

Jules Weijdema

Adviseur en Oprichter van Primio

Tablet met het Primio-dashboard en de uitkomsten van een medewerkersenquête