Training voor
Helpende(plus), Verzorgende / Verpleegkundige, Mantelzorger

Huid observeren en huidletsel herkennen

Decubitus, smetten, incontinentiedermatitis en skin tears op tijd zien. Voor zorgverleners, welzijn en mantelzorgers.

Inhoud bijgewerkt op Ontwikkeld door Elise van DansikMeegelezen door Karin Theunissen, Teamleider bij KloekGebaseerd op goedgekeurde bronnen
In het kort

Huid observeren bij kwetsbare cliënten: herken decubitus, smetten, incontinentiedermatitis en skin tears op tijd. Voor zorg, welzijn en mantelzorgers.

Over de training

Hoe herken je huidletsel op tijd door de huid te observeren?

Mevrouw Polova is deze week gevallen. Ze heeft veel pijn, ligt vooral op bed en heeft weinig eetlust. Verzorgende Nina ziet het risico: door het liggen kunnen drukplekken ontstaan. Door de pijn verandert mevrouw minder makkelijk van houding. En weinig eten maakt de huid kwetsbaarder. Wie de huid goed observeert, ziet huidletsel aankomen voordat er een wond is.

Deze training is voor de verzorgende en verpleegkundige, de helpende (plus), de welzijnsmedewerker en de mantelzorger. Wat je met wat je ziet doet, verschilt per rol:

  • Verzorgende en verpleegkundige: je observeert de huid op risicoplaatsen, schat het risico in, bijvoorbeeld met de Bradenschaal of Nortonschaal, en past preventieve maatregelen toe volgens zorgplan en richtlijnen van je organisatie.
  • Helpende (plus): je let bij wassen en verschonen op de huid, verzorgt die zoals afgesproken in het zorgplan en rapporteert veranderingen.
  • Welzijnsmedewerker: je doet geen huid- of wondverzorging. Je let op signalen als roodheid, pijn of jeuk en meldt ze.
  • Mantelzorger: je let thuis op dezelfde signalen en geeft ze door aan de (wijk)verpleegkundige. Huidverzorging doe je alleen met uitleg en afspraken met de zorgprofessional.

Wat je leert

  • Je noemt risicofactoren voor huidletsel, zoals weinig bewegen, verwardheid, gevoelsstoornissen, een slechte voedingstoestand en een afwijkende lichaamstemperatuur.
  • Je herkent de eerste tekenen van decubitus en kent de vier categorieën.
  • Je legt het verschil uit tussen incontinentiedermatitis en smetten (intertrigo).
  • Je herkent een skin tear, een scheur in de huid, en deelt die in naar ernst.
  • Je stelt eigen leerdoelen en zoekt in overleg praktijksituaties om huidletsel te leren zien.

Waar je op let

  • Niet-wegdrukbare roodheid en verkleuring kunnen de eerste tekenen van decubitus zijn: geef het meteen door aan een arts, wondverpleegkundige of (wijk)verpleegkundige.
  • Bij dementie of gevoelsstoornissen blijven pijn en jeuk als waarschuwing weg, dus kijk je extra goed.
  • Een antidecubitusmatras of -kussen is niet genoeg: iemand moet ook van houding blijven veranderen.
  • De plek van een decubituswond masseer je nooit: dat beschadigt het weefsel verder.
  • Roodheid, zwelling, warmte, pijn en functieverlies zijn tekenen van een ontsteking.
  • Cliënten melden een skin tear vaak niet, omdat ze die niet herkennen: leg uit waarom je naar de huid kijkt.
Opbouw van de training

Hoe is de training opgebouwd?

De training bestaat uit zes modules en een quiz. Je begint met de huid zelf: hoe die ouder wordt, wat de risicofactoren zijn en hoe je een ontsteking herkent. Daarna volgen vier modules over decubitus, incontinentiedermatitis, smetten en skin tears. Je oefent met vragen, video’s, foto’s en casussen met een voorbeeld van een goed antwoord. Je sluit af met een zelfinschatting.

  • 1. Huid observeren: huidveroudering, risicofactoren en de vijf tekenen van ontsteking. Met de casus van mevrouw Polova, die na een val vooral op bed ligt.
  • 2. Huidletsel - Decubitus: hoe doorligwonden ontstaan bij botuitsteeksels zoals stuit en hielen, de vier categorieën, wisselhoudingen en meetinstrumenten. Met casussen als meneer De Boer met pijn en jeuk aan zijn stuitje.
  • 3. Huidletsel - Incontinentie dermatitis: het bijtende effect van urine en ontlasting, de indeling in categorieën en de rol van op tijd verschonen en een barrièrecrème.
  • 4. Huidletsel - Smetten: smetplekken in huidplooien door warmte en vocht, drie verschijningsvormen en hoe je huid-op-huidcontact voorkomt, bijvoorbeeld met een katoenen hemd onder de bh.
  • 5. Huidletsel - Skin tears: scheuren in een dunne, droge huid door stoten, krabben of een pleister, drie categorieën en preventie zoals lange mouwen.
  • 6. Leren in praktijksituaties: een zelfinschatting, eigen leerdoelen, meelopen met collega’s en reflectievragen over wat je al hebt geleerd.
Zo ziet de training eruit

Van starten tot certificaat, op de telefoon

Zo doorloopt je medewerker de training in de app.

Begin bij wat je al weet

Je medewerker geeft eerst aan hoe het nu gaat: “Hoe kundig voel jij je bij het observeren en verzorgen van de huid van jouw cliënten?” Dat eigen startpunt maakt de rest van de training persoonlijk.

Leer in kleine stappen

Daarna volgen korte kaartjes om door te vegen, elk in een paar minuten. Bijvoorbeeld “Wisselhoudingen op bed” uit de module 2. Huidletsel - Decubitus.

Oefen met echte situaties

Dan oefenen met wat je echt tegenkomt: “Mevrouw De Vries zit al meer dan een maand in een rolstoel. Welke maatregel kan voorkomen dat ze decubitus krijgt?” Goed of fout, de uitleg volgt meteen.

Gespreid leren

Een korte melding op de telefoon haalt de stof terug: “Wat vergroot het risico op smetten?” Zo blijft het beter hangen.

Wat kun je na deze training?

Je kijkt gericht naar de huid van kwetsbare cliënten, vooral op de plekken waar druk ontstaat bij zitten en liggen. Je ziet het verschil tussen decubitus, smetten, incontinentiedermatitis en een skin tear. Twijfel je, dan raadpleeg je een (wijk)verpleegkundige of arts en werk je volgens de richtlijnen van je organisatie. Voor de verzorging van wonden zelf is er de training Wondzorg voor verzorgenden.

Wat het je team oplevert

Iedereen rond de cliënt let op dezelfde signalen en weet aan wie die worden doorgegeven, van verzorgende tot mantelzorger. Verzorgenden en verpleegkundigen leren werken met de Bradenschaal of Nortonschaal. In de laatste module bepalen medewerkers zelf welke wonden ze nog niet hebben gezien. Met jou en collega’s zoeken ze daar praktijksituaties bij.

Voor verdieping verwijzen we naar de Wondwiki van WCS, Zorg voor Beter, de NHG-richtlijnen, Hulpmiddelenwijzer en Meetinstrumenten in de zorg.

Leefondersteuner van DSV Leven vouwt samen met een cliënt de was op aan tafel
Klantverhaal

DSV Leven versterkt leefondersteuners met praktische training in de Primio app

Leefondersteuners bij DSV Leven voelen zich zekerder in hun rol dankzij korte, praktische modules in de Primio app

25

Trainingen Voor leefondersteuners

92%

Certificaten Behaald in de eerste maanden

8+

Beoordeling Van medewerkers

Lees dit klantverhaal
Veelgestelde vragen

Vragen over deze training

Staat je vraag er niet bij? Bel ons op
010 - 307 24 62 of ga naar:

Neem contact op

Wat is een skin tear?

Een skin tear is een scheur in de huid waarbij een flap huid kan loslaten. Het ontstaat door wrijven en schuiven bij een dunne, kwetsbare huid, vaak op armen en benen. Een oudere, droge huid geeft meer risico. De training deelt skin tears in drie categorieën in, van geen tot volledig weefselverlies.

Wat is het verschil tussen smetten en incontinentiedermatitis?

Smetten ontstaan in huidplooien door warmte en vocht bij huid-op-huidcontact, incontinentiedermatitis door het bijtende effect van urine en ontlasting. Bij smetten worden beide kanten van de huidplooi rood. Bij incontinentiedermatitis wordt de huid week en geïrriteerd. Allebei kunnen ze jeuk en een branderig gevoel geven.

Hoe herken je decubitus in een vroeg stadium?

Decubitus begint vaak met roodheid die niet wegdrukbaar is, soms al na klachten van pijn of jeuk. Die roodheid kan overgaan in blaarvorming. Je ziet het meestal bij botuitsteeksels zoals de stuit, heupen, schouders, hielen en ellebogen. Zie je dit, geef het dan meteen door aan een arts, wondverpleegkundige of (wijk)verpleegkundige.

Vragen over accreditatie

Hoeveel accreditatiepunten levert een training op?

Het aantal accreditatiepunten verschilt per training. V&VN kent één punt toe per uur studiebelasting, dus een uitgebreide training levert meer punten op dan een korte. Primio berekent de leertijd per training op basis van het aantal schermen, en een accreditatiefunctionaris controleert die berekening. Bij elke geaccrediteerde training staat onder 'Praktisch' hoeveel punten die oplevert.

Waarom kost een training minder tijd dan het aantal accreditatiepunten doet vermoeden?

Bij elke training staat hoeveel tijd het doorlopen in de app ongeveer kost. Die tijd is vaak korter dan de studiebelasting waarop de accreditatiepunten zijn gebaseerd. Hoeveel punten een training oplevert, verschilt per training: V&VN kent één punt toe per uur studiebelasting. Onder 'Praktisch' zie je per geaccrediteerde training hoeveel punten die oplevert, van 1 punt voor een korte training tot 5 punten voor een uitgebreide.

De inhoud en de eisen zijn gelijk aan ander geaccrediteerd aanbod. Het verschil zit in de vorm. Veel geaccrediteerde scholing volg je in één lange zit, klassikaal of als e-learning. Een Primio-training bestaat uit korte modules die de medewerker gespreid over enkele dagen of weken doorloopt. Door die compacte opzet kost de training minder tijd, terwijl de medewerker dezelfde stof leert. Gespreide herhaling en het actief ophalen van kennis zorgen er bovendien voor dat die stof beter blijft hangen en vaker wordt toegepast dan na eenmalige scholing. Primio heeft deze werkwijze afgestemd met V&VN.

Meer over deze manier van leren lees je in onze visie op leren.

Hoe komen de punten van een medewerker in PE-online?

Primio schrijft de punten automatisch bij in PE-online, het systeem waarin het Kwaliteitsregister scholing registreert, direct nadat de medewerker de training heeft afgerond. De medewerker vult één keer het registratienummer van V&VN of het BIG-nummer in bij het eigen profiel in de app, en hoeft verder niets in te voeren of te uploaden. Heeft een training een praktijkdeel, dan volgen de punten pas als een collega, praktijkbegeleider of leidinggevende de praktijk heeft afgetekend.

Meer vragen over accreditatie

Geheel vrijblijvend

Benieuwd wat Primio voor jouw organisatie kan betekenen?

In een kort gesprek ontdekken we samen de uitdagingen van je organisatie en wat Primio daarin kan doen.

Jules Weijdema

Jules Weijdema

Adviseur en Oprichter van Primio

Tablet met het Primio-dashboard en de uitkomsten van een medewerkersenquête