Wanneer zwachtelen past, welke risico's er zijn en welke protocollen gelden. Voor verzorgenden en verpleegkundigen.
Zwachtelen en compressietherapie: indicaties bij oedeem, contra-indicaties zoals PAV, complicaties en protocollen voor de onderbenen. Voor verzorgenden.
Je zwachtelt 's ochtends vroeg de onderbenen van een cliënt met oedeem, voordat die opstaat. Later vertelt de cliënt dat de tenen tintelen. Bij een andere cliënt met hartfalen merk je dat die na het zwachtelen benauwder wordt. Wat betekent dat, en wat doe je? Compressief zwachtelen helpt vocht uit de benen af te voeren. Maar verkeerd toegepast kan het zuurstoftekort in het weefsel en nieuwe wonden geven.
Deze training is voor verzorgenden en verpleegkundigen. Je zwachtelt altijd volgens het voorschrift van de arts of behandelaar, het zorgplan en het protocol van je organisatie. Of en met welke druk je zwachtelt, beslist de behandelaar. Je voert de handeling alleen uit als je bekwaam én bevoegd bent. Heb je lang niet gezwachteld of twijfel je? Doe het dan eerst onder begeleiding van een collega.
De training heeft vier modules en een afsluitende quiz. Je begint met de contra-indicaties en de werking van hart, bloedsomloop en aders, en de aandoeningen die oedeem geven. Video's van onder meer de Hartstichting en Thuisarts geven extra uitleg. In de module over compressietherapie zie je per stap waar je op let, met instructievideo's over polsteren en zwachtelen. In een quiz kies je de afbeelding waarop je 'in de rol' kijkt. Daarna geef je in een zelfinschatting je ervaring aan en zie je het niveau van je team.
Stappenplannen en kaarten die je tijdens je dienst in de app opzoekt.
Je weet waarom je bij deze cliënt zwachtelt, en dus op welke complicaties je let. Je controleert vóór de start of PAV is uitgesloten. Tijdens het zwachtelen kijk je in de rol en controleer je de druk bij tenen en enkel. Bij elke wissel observeer je de huid, vraag je naar pijn en rapporteer je wat je ziet.
Je team zwachtelt volgens dezelfde protocollen en weet welk protocol hoort bij het materiaal van de cliënt. Signalen zoals witte tenen of benauwdheid na het zwachtelen komen sneller bij de behandelaar. Met de zelfinschatting zie je wie ervaren is en wie eerst onder begeleiding oefent. Wil je ook de wondzorg versterken? Kijk dan bij de training Wondzorg voor verzorgenden.
In de training verwijzen we naar het protocol van Vilans en naar video's van de Hartstichting, Sanquin en Thuisarts.
Zo doorloopt je medewerker de training in de app.
Je medewerker geeft eerst aan hoe het nu gaat: “Hoe bekwaam ben jij in het zwachtelen van de onderbenen?” Dat eigen startpunt maakt de rest van de training persoonlijk.
Daarna volgen korte kaartjes om door te vegen, elk in een paar minuten. Bijvoorbeeld “Tweede laag in tegengestelde richting” uit de module Compressietherapie.
Je medewerker oefent met een situatie uit de praktijk: “Welke zwachtels worden aanbevolen voor iemand die veel beweegt?” Bij elk antwoord volgt direct uitleg.
Een korte melding op de telefoon haalt de stof terug: “Wat is de functie van polstermateriaal bij compressietherapie?” Zo blijft het beter hangen.
Leefondersteuners bij DSV Leven voelen zich zekerder in hun rol dankzij korte, praktische modules in de Primio app
25
Trainingen Voor leefondersteuners
92%
Certificaten Behaald in de eerste maanden
8+
Beoordeling Van medewerkers
Wordt een cliënt met hartfalen na het zwachtelen benauwder, dan meld je dat direct bij de behandelaar. Het hart kan het vocht dat uit de benen terugkomt soms niet aan. Daarom let je bij hartfalen extra op de ademhaling en vraag je de cliënt toenemende benauwdheid meteen te melden.
Je meet het effect van compressietherapie met de pittingtest en door de beenomtrek te meten. Bij de pittingtest druk je zachtjes op het gezwollen gebied en kijk je of er een deuk achterblijft. De beenomtrek meet je met een flexibel meetlint op een vast punt. Rapporteer de metingen, zodat je veranderingen in de tijd kunt volgen.
Korte rekzwachtels zijn stevig en geven vooral druk als de cliënt loopt en de kuitspier aanspant. Ze passen bij cliënten die regelmatig bewegen. Lange rekzwachtels zijn elastisch en geven ook in rust druk. Ze worden steeds minder gebruikt, omdat de kans op afknellen groter is. Je gebruikt ze alleen als de behandelaar dat voorschrijft.
Je zwachtelt niet bij ernstig perifeer arterieel vaatlijden (PAV), omdat er dan te weinig zuurstof bij het weefsel kan komen. Andere contra-indicaties zijn een volledige afsluiting van de diepe aders, ernstige huidafwijkingen en een allergie voor het materiaal. Twijfel je, of zie je tekenen van PAV zonder dat de enkel-armindex is bepaald? Overleg dan met de behandelaar.
Een training levert één punt op per uur studiebelasting, volgens de norm van V&VN. Primio berekent de leertijd per training op basis van het aantal schermen, en een accreditatiefunctionaris controleert die berekening. Zodra een training geaccrediteerd is, staat het aantal punten bij de training.
Ja, een medewerker kan opnieuw punten halen op dezelfde training, met minimaal een jaar tussen twee keer afronden. V&VN staat herhaling toe. Een jaar is lang genoeg om kennis echt op te frissen, en omdat Primio geaccrediteerde trainingen jaarlijks herziet, werkt de medewerker dan met actuele inhoud.
Ja. Een Primio-training bestaat uit korte modules die de medewerker over een paar dagen of weken doorloopt, en voldoet aan dezelfde eisen als klassikale scholing. Dat past bij medewerkers die diensten draaien en moeilijk een dagdeel vrij kunnen maken. Gespreid leren met herhaling zorgt er bovendien voor dat kennis beter blijft hangen dan na één lange zit.
Primio werkt met het vierogenprincipe: twee aangewezen accreditatiefunctionarissen beoordelen elke training voordat die geaccrediteerd wordt, en wie een training schrijft, keurt die nooit zelf goed. Geaccrediteerde trainingen worden minstens één keer per jaar herbeoordeeld tegen de actuele richtlijnen. Deelnemers vullen na afloop een korte evaluatie in, en die feedback wordt verwerkt. Verandert een training ingrijpend, dan wordt die opnieuw geaccrediteerd.
Primio schrijft de punten automatisch bij in PE-online, het systeem waarin het Kwaliteitsregister scholing registreert, direct nadat de medewerker de training heeft afgerond. De medewerker vult één keer het registratienummer van V&VN of het BIG-nummer in bij het eigen profiel in de app, en hoeft verder niets in te voeren of te uploaden. Heeft een training een praktijkdeel, dan volgen de punten pas als een collega, praktijkbegeleider of leidinggevende de praktijk heeft afgetekend.
De punten blijven staan. Ze worden geregistreerd in het Kwaliteitsregister van V&VN, gekoppeld aan het registratienummer of BIG-nummer van de medewerker, en niet aan het account in Primio.
De accreditatiepunten zijn bedoeld voor verzorgenden en verpleegkundigen die in het Kwaliteitsregister V&V van V&VN staan. Zij hebben geaccrediteerde punten nodig voor hun herregistratie, die elke vijf jaar plaatsvindt. Medewerkers die niet in het register staan, kunnen de training gewoon volgen en afronden, maar krijgen er geen punten voor.
Instellingsaccreditatie betekent dat V&VN Primio heeft erkend als instelling die de eigen trainingen zelf beoordeelt en accrediteert voor het Kwaliteitsregister V&V. Elke training voldoet aan dezelfde eisen als ander geaccrediteerd aanbod: heldere leerdoelen, onderbouwing met actuele richtlijnen en bronnen, een omschreven doelgroep en een kloppende studiebelasting. V&VN controleert dit vier keer per jaar met een steekproef.
Primio accrediteert ruim veertig trainingen voor verzorgenden en verpleegkundigen voor het Kwaliteitsregister V&V van V&VN. Primio heeft sinds 15 oktober 2026 instellingsaccreditatie van V&VN, en de trainingen worden gefaseerd in de accreditatieaanvraag gezet. Onder 'Praktisch' bij een training zie je of die in aanvraag is of geaccrediteerd, en hoeveel punten die oplevert.
Een training levert één punt op per uur studiebelasting, volgens de norm van V&VN. Primio berekent de leertijd per training op basis van het aantal schermen, en een accreditatiefunctionaris controleert die berekening. Zodra een training geaccrediteerd is, staat het aantal punten bij de training.
Ja, een medewerker kan opnieuw punten halen op dezelfde training, met minimaal een jaar tussen twee keer afronden. V&VN staat herhaling toe. Een jaar is lang genoeg om kennis echt op te frissen, en omdat Primio geaccrediteerde trainingen jaarlijks herziet, werkt de medewerker dan met actuele inhoud.
Ja. Een Primio-training bestaat uit korte modules die de medewerker over een paar dagen of weken doorloopt, en voldoet aan dezelfde eisen als klassikale scholing. Dat past bij medewerkers die diensten draaien en moeilijk een dagdeel vrij kunnen maken. Gespreid leren met herhaling zorgt er bovendien voor dat kennis beter blijft hangen dan na één lange zit.
Primio werkt met het vierogenprincipe: twee aangewezen accreditatiefunctionarissen beoordelen elke training voordat die geaccrediteerd wordt, en wie een training schrijft, keurt die nooit zelf goed. Geaccrediteerde trainingen worden minstens één keer per jaar herbeoordeeld tegen de actuele richtlijnen. Deelnemers vullen na afloop een korte evaluatie in, en die feedback wordt verwerkt. Verandert een training ingrijpend, dan wordt die opnieuw geaccrediteerd.
Primio schrijft de punten automatisch bij in PE-online, het systeem waarin het Kwaliteitsregister scholing registreert, direct nadat de medewerker de training heeft afgerond. De medewerker vult één keer het registratienummer van V&VN of het BIG-nummer in bij het eigen profiel in de app, en hoeft verder niets in te voeren of te uploaden. Heeft een training een praktijkdeel, dan volgen de punten pas als een collega, praktijkbegeleider of leidinggevende de praktijk heeft afgetekend.
De punten blijven staan. Ze worden geregistreerd in het Kwaliteitsregister van V&VN, gekoppeld aan het registratienummer of BIG-nummer van de medewerker, en niet aan het account in Primio.
De accreditatiepunten zijn bedoeld voor verzorgenden en verpleegkundigen die in het Kwaliteitsregister V&V van V&VN staan. Zij hebben geaccrediteerde punten nodig voor hun herregistratie, die elke vijf jaar plaatsvindt. Medewerkers die niet in het register staan, kunnen de training gewoon volgen en afronden, maar krijgen er geen punten voor.
Instellingsaccreditatie betekent dat V&VN Primio heeft erkend als instelling die de eigen trainingen zelf beoordeelt en accrediteert voor het Kwaliteitsregister V&V. Elke training voldoet aan dezelfde eisen als ander geaccrediteerd aanbod: heldere leerdoelen, onderbouwing met actuele richtlijnen en bronnen, een omschreven doelgroep en een kloppende studiebelasting. V&VN controleert dit vier keer per jaar met een steekproef.
Primio accrediteert ruim veertig trainingen voor verzorgenden en verpleegkundigen voor het Kwaliteitsregister V&V van V&VN. Primio heeft sinds 15 oktober 2026 instellingsaccreditatie van V&VN, en de trainingen worden gefaseerd in de accreditatieaanvraag gezet. Onder 'Praktisch' bij een training zie je of die in aanvraag is of geaccrediteerd, en hoeveel punten die oplevert.
Bekijk alle trainingen
Geheel vrijblijvend
In een kort gesprek ontdekken we samen de uitdagingen van je organisatie en wat Primio daarin kan doen.
Jules Weijdema
Adviseur en Oprichter van Primio
