Training voor
Huishoudelijke hulp, Vrijwilliger in de Zorg

Ouderenmishandeling herkennen

Signalen van ouderenmishandeling en ontspoorde mantelzorg herkennen, voor huishoudelijke hulpen en vrijwilligers.

Inhoud bijgewerkt op Ontwikkeld door Elise van DansikGebaseerd op goedgekeurde bronnen
In het kort

Ouderenmishandeling herkennen bij je cliënt: signalen bij de oudere en de pleger, ontspoorde mantelzorg en bij wie je het meldt. Voor HBH en vrijwilligers.

Over de training

Hoe herken je ouderenmishandeling bij een cliënt?

Je komt elke week bij mevrouw Bakker. Sinds kort kan ze de huur niet meer betalen en zijn er spullen van waarde verdwenen. Een familielid neemt steeds de post mee en praat bazig tegen haar. Mevrouw lijkt bang en zegt minder dan vroeger. Het kan toeval zijn. Maar het kunnen ook signalen van financieel misbruik zijn. Wat doe je met wat je ziet?

Deze training is voor huishoudelijke hulpen en vrijwilligers. Jij komt vaak bij de cliënt thuis en ziet dus veel. Jouw taak is signalen opmerken en ze altijd bespreken met je coördinator of leidinggevende, ook als je twijfelt. Die volgt de meldcode en beslist of er een melding bij Veilig Thuis nodig is. Werk je in de zorg of welzijn? Dan is er een uitgebreidere versie: Ouderenmishandeling voor zorg en welzijn.

Wat je leert

  • Je noemt de vijf vormen van ouderenmishandeling: fysiek, psychologisch, seksueel, verwaarlozing en financieel.
  • Je herkent signalen bij de oudere, zoals onverklaarbare blauwe plekken of plotselinge angst.
  • Je herkent signalen bij de pleger, zoals kleineren, ruw vastpakken of de oudere weghouden van de dokter.
  • Je weet wat ontspoorde mantelzorg is en hoe het ontstaat.
  • Je vult de signalenkaart in en bespreekt je vermoeden met je coördinator of leidinggevende.

Waar je op let

  • Slechte hygiëne, vieze kleding en duidelijk gewichtsverlies kunnen wijzen op verwaarlozing.
  • Een cliënt die oogcontact vermijdt en angstig is in de buurt van bepaalde mensen, kan onder druk staan.
  • Een mantelzorger die gestrest en moe is en veel klaagt over de zorg, kan de zorg misschien niet meer aan.
  • Zet nooit de naam of andere gegevens van de cliënt op de signalenkaart. Welke cliënt het is, vertel je aan je coördinator.
Opbouw van de training

Hoe is de training opgebouwd?

De training heeft drie modules en een afsluitende quiz. Je begint met wat ouderenmishandeling is, de vormen en waar het voorkomt. In de tweede module zie je per soort signaal een kort voorbeeld uit de praktijk, zoals een pleger die de oudere ruw in een stoel duwt. Je oefent met de signalenkaart: eerst vink je signalen aan bij de oudere en de pleger, daarna risicofactoren. In de laatste module bekijk je een video van Surplus over ontspoorde mantelzorg.

  • Wat is ouderenmishandeling?: de vijf vormen van mishandeling, de gevolgen zoals angst en eenzaamheid, en dat het thuis, bij familie en in instellingen kan gebeuren.
  • Signalen van ouderenmishandeling: de meldcode als stappenplan van je organisatie, fysieke, sociale en financiële signalen en wat je aan de pleger kunt zien.
  • Signalen van ontspoorde mantelzorg: hoe te veel stress een mantelzorger dingen laat doen die die eigenlijk niet wil, en de signalenkaart voor ontspoorde mantelzorg.

Werkinfo bij deze training

Stappenplannen en kaarten die je tijdens je dienst in de app opzoekt.

Wat kun je na deze training?

Je weet welke signalen je serieus neemt, ook als je twijfelt. Je houdt een vermoeden niet voor je, maar bespreekt het met je coördinator of leidinggevende. Je gebruikt de signalenkaart om op te schrijven wat je ziet, zonder gegevens van de cliënt. Zo geef je feiten door in plaats van een gevoel.

Wat het je team oplevert

Huishoudelijke hulpen en vrijwilligers zien de cliënt vaak thuis en merken veranderingen soms als eersten. Na deze training weten ze dat de Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling ook voor hen telt: zij signaleren, jij of de coördinator zet de volgende stappen. Signalen komen zo eerder en vollediger bij de juiste persoon terecht.

Zo ziet de training eruit

Van starten tot certificaat, op de telefoon

Zo doorloopt je medewerker de training in de app.

Begin bij wat je al weet

Eerst kijkt je medewerker om zich heen: “Hoe vaak komt ouderenmishandeling voor?” Zo begint de training op de eigen werkplek.

Leer in kleine stappen

Daarna volgen korte kaartjes om door te vegen, elk in een paar minuten. Bijvoorbeeld “Financiële problemen” uit de module Signalen van ouderenmishandeling.

Oefen met echte situaties

Een oefenvraag uit het werk zelf: “De cliënt is plotseling angstig en trekt zich terug. Wat doe jij?” Direct na het antwoord leest je medewerker waarom.

Gespreid leren

Een korte melding op de telefoon haalt de stof terug: “Vermoed je ouderenmishandeling? Bespreek het altijd met je coördinator of leidinggevende, ook als je twijfelt.” Zo blijft het beter hangen.

Huishoudelijk medewerker van ZonZorg lapt de ramen bij een cliënt
Klantverhaal

ZonZorg helpt huishoudelijke hulp gezonder werken met Primio

570 medewerkers in de huishoudelijke hulp werken gezonder en zelfverzekerder met de Primio app

127

Modules Uit onze kennisbibliotheek

1.486

Certificaten Behaald door medewerkers

4,2

Beoordeling Van alle modules

Lees dit klantverhaal

Veelgestelde vragen

Wat is ontspoorde mantelzorg?

Ontspoorde mantelzorg ontstaat als een mantelzorger te veel stress heeft en de zorg niet meer aankan. De mantelzorger doet dan dingen die hij of zij eigenlijk niet wil, zoals schreeuwen, ruw vastpakken of te weinig zorg geven. Vaak heeft de mantelzorger dat zelf niet door. Oorzaken zijn onder meer overbelasting en te weinig weten over hoe je zorg geeft.

Wat zijn signalen van financieel misbruik bij ouderen?

Signalen van financieel misbruik zijn onverklaarbare schulden of huurachterstanden, verdwenen waardevolle spullen en vreemde geldopnames die de cliënt niet kan verklaren. Ook de pleger kan opvallen, bijvoorbeeld door financiële post achter te houden of de oudere te dwingen geld te geven.

Wat doe je als huishoudelijke hulp bij een vermoeden van ouderenmishandeling?

Als huishoudelijke hulp bespreek je een vermoeden van ouderenmishandeling altijd met je coördinator of leidinggevende, ook als je twijfelt. Die volgt de stappen van de meldcode en beslist of een melding bij Veilig Thuis nodig is. Jij hoeft dus niet zelf te melden. Met de signalenkaart schrijf je op wat je hebt gezien.

Vragen over accreditatie

Hoeveel accreditatiepunten levert een training op?

Een training levert één punt op per uur studiebelasting, volgens de norm van V&VN. Primio berekent de leertijd per training op basis van het aantal schermen, en een accreditatiefunctionaris controleert die berekening. Zodra een training geaccrediteerd is, staat het aantal punten bij de training.

Kan een medewerker een training vaker volgen voor punten?

Ja, een medewerker kan opnieuw punten halen op dezelfde training, met minimaal een jaar tussen twee keer afronden. V&VN staat herhaling toe. Een jaar is lang genoeg om kennis echt op te frissen, en omdat Primio geaccrediteerde trainingen jaarlijks herziet, werkt de medewerker dan met actuele inhoud.

Kun je met korte trainingen in een app accreditatiepunten halen?

Ja. Een Primio-training bestaat uit korte modules die de medewerker over een paar dagen of weken doorloopt, en voldoet aan dezelfde eisen als klassikale scholing. Dat past bij medewerkers die diensten draaien en moeilijk een dagdeel vrij kunnen maken. Gespreid leren met herhaling zorgt er bovendien voor dat kennis beter blijft hangen dan na één lange zit.

Hoe bewaakt Primio de kwaliteit van geaccrediteerde trainingen?

Primio werkt met het vierogenprincipe: twee aangewezen accreditatiefunctionarissen beoordelen elke training voordat die geaccrediteerd wordt, en wie een training schrijft, keurt die nooit zelf goed. Geaccrediteerde trainingen worden minstens één keer per jaar herbeoordeeld tegen de actuele richtlijnen. Deelnemers vullen na afloop een korte evaluatie in, en die feedback wordt verwerkt. Verandert een training ingrijpend, dan wordt die opnieuw geaccrediteerd.

Hoe komen de punten van een medewerker in PE-online?

Primio schrijft de punten automatisch bij in PE-online, het systeem waarin het Kwaliteitsregister scholing registreert, direct nadat de medewerker de training heeft afgerond. De medewerker vult één keer het registratienummer van V&VN of het BIG-nummer in bij het eigen profiel in de app, en hoeft verder niets in te voeren of te uploaden. Heeft een training een praktijkdeel, dan volgen de punten pas als een collega, praktijkbegeleider of leidinggevende de praktijk heeft afgetekend.

Wat gebeurt er met de punten als een medewerker of organisatie stopt met Primio?

De punten blijven staan. Ze worden geregistreerd in het Kwaliteitsregister van V&VN, gekoppeld aan het registratienummer of BIG-nummer van de medewerker, en niet aan het account in Primio.

Voor wie leveren de accreditatiepunten iets op?

De accreditatiepunten zijn bedoeld voor verzorgenden en verpleegkundigen die in het Kwaliteitsregister V&V van V&VN staan. Zij hebben geaccrediteerde punten nodig voor hun herregistratie, die elke vijf jaar plaatsvindt. Medewerkers die niet in het register staan, kunnen de training gewoon volgen en afronden, maar krijgen er geen punten voor.

Wat betekent het dat Primio instellingsaccreditatie heeft?

Instellingsaccreditatie betekent dat V&VN Primio heeft erkend als instelling die de eigen trainingen zelf beoordeelt en accrediteert voor het Kwaliteitsregister V&V. Elke training voldoet aan dezelfde eisen als ander geaccrediteerd aanbod: heldere leerdoelen, onderbouwing met actuele richtlijnen en bronnen, een omschreven doelgroep en een kloppende studiebelasting. V&VN controleert dit vier keer per jaar met een steekproef.

Welke Primio-trainingen zijn geaccrediteerd?

Primio accrediteert ruim veertig trainingen voor verzorgenden en verpleegkundigen voor het Kwaliteitsregister V&V van V&VN. Primio heeft sinds 15 oktober 2026 instellingsaccreditatie van V&VN, en de trainingen worden gefaseerd in de accreditatieaanvraag gezet. Onder 'Praktisch' bij een training zie je of die in aanvraag is of geaccrediteerd, en hoeveel punten die oplevert.

Geheel vrijblijvend

Benieuwd wat Primio voor jouw organisatie kan betekenen?

In een kort gesprek ontdekken we samen de uitdagingen van je organisatie en wat Primio daarin kan doen.

Jules Weijdema

Jules Weijdema

Adviseur en Oprichter van Primio

Tablet met het Primio-dashboard en de uitkomsten van een medewerkersenquête