Training voor
Leefondersteuner, Helpende(plus), Verzorgende / Verpleegkundige

Ouderenmishandeling signaleren en melden

Signalen van ouderenmishandeling en ontspoorde mantelzorg herkennen en de meldcode volgen, voor zorg en welzijn.

Inhoud bijgewerkt op Ontwikkeld door Elise van DansikMeegelezen door Karin Theunissen, Teamleider bij KloekGebaseerd op goedgekeurde bronnen
In het kort

Ouderenmishandeling herkennen: signalen bij oudere en pleger, ontspoorde mantelzorg en de meldcode. Voor zorg, leefondersteuners en welzijn.

Over de training

Wat doe je als je ouderenmishandeling vermoedt?

Mevrouw Denil krijgt thuiszorg na een val. Je ziet oude blauwe plekken en kneuzingen op haar armen en rug. Die kunnen niet door deze val komen. Haar zoon lijkt nerveus als je vragen stelt. Is dit acute onveiligheid? Met wie overleg je, en wie maakt de melding bij Veilig Thuis? Bij ouderenmishandeling telt elke stap, en de volgorde staat in de meldcode.

Deze training is voor verzorgenden en verpleegkundigen, helpenden, leefondersteuners en welzijnsmedewerkers. Voor huishoudelijke hulpen en vrijwilligers is er een kortere versie: Ouderenmishandeling voor huishoudelijke hulp en vrijwilligers. Als verzorgende of verpleegkundige volg je de stappen van de meldcode. Ben je zelf niet verantwoordelijk, bijvoorbeeld als leefondersteuner of welzijnsmedewerker? Dan leg je de signalen vast en neem je contact op met de (wijk)verpleegkundige, teamcoördinator of een andere verantwoordelijke. Die volgt dan de meldcode.

Wat je leert

  • Je noemt de vijf vormen van ouderenmishandeling: fysiek, psychologisch, seksueel, verwaarlozing en financieel.
  • Je herkent signalen bij de oudere én bij de pleger, zoals kleineren of financiële post achterhouden.
  • Je herkent ontspoorde mantelzorg en de oorzaken, zoals overbelasting en compassiemoeheid.
  • Je vult de online signalenkaart in, zonder naam of gegevens van de cliënt.
  • Je maakt onderscheid tussen acute en structurele onveiligheid.
  • Je weet wat beroepsgeheim en meldrecht betekenen bij een vermoeden van huiselijk geweld.

Waar je op let

  • Een oudere die angstig is bij bepaalde mensen of oogcontact vermijdt, kan onder controle van een ander staan.
  • Deuren die vaak op slot zijn, onverklaarbare geldopnames en verdwenen spullen zijn signalen van financieel misbruik.
  • Een pleger die doktersbezoek vermijdt of medische hulp weigert, kan mishandeling willen verbergen.
  • Gaat het om geweld door een zorgprofessional? Dan geldt de meldcode niet en meld je bij je leidinggevende of de directie.
  • Draag je de melding over aan een collega, blijf dan alert op nieuwe signalen en ga na of de stappen gezet worden.
Opbouw van de training

Hoe is de training opgebouwd?

De training heeft zes modules. Je begint met wat ouderenmishandeling is en waar het voorkomt: thuis, bij familie, in ziekenhuizen en in instellingen. Daarna leer je de signalen bij de oudere en de pleger, en bekijk je een video over ontspoorde mantelzorg. In de module over melden loop je de vijf stappen van de meldcode door en zie je een voorbeeldvideo over verslaglegging. Je sluit af met vier casussen uit de thuiszorg, waarin je bepaalt of er sprake is van acute of structurele onveiligheid.

  • Wat is ouderenmishandeling?: de vijf vormen van mishandeling en de gevolgen, zoals isolement.
  • Signalen van ouderenmishandeling: fysieke, sociale en financiële signalen bij de oudere en wat je aan de pleger kunt zien, zoals stress en klagen over de zorg.
  • Signalen van ontspoorde mantelzorg: wanneer mantelzorg ontspoort, de vijf vormen en de signalenkaart voor overbelaste mantelzorg.
  • Ouderenmishandeling melden: de vijf stappen van de meldcode, van signalen in kaart brengen tot beslissen en melden bij Veilig Thuis.
  • Rechten en plichten: beroepsgeheim, wanneer je dat doorbreekt, het meldrecht en anoniem advies vragen bij Veilig Thuis.
  • Ouderenmishandeling casusvragen: vier casussen, zoals meneer Tonno die bang is voor zijn zoon met een wapen.
Zo ziet de training eruit

Van starten tot certificaat, op de telefoon

Zo doorloopt je medewerker de training in de app.

Begin bij wat je al weet

Eerst kijkt je medewerker om zich heen: “Waar kun je ouderenmishandeling tegenkomen?” Zo begint de training op de eigen werkplek.

Leer in kleine stappen

De stof komt in kleine stukjes. In de module Signalen van ouderenmishandeling veegt je medewerker langs kaartjes zoals “Gedragsveranderingen”. De voortgang blijft bewaard.

Oefen met echte situaties

Dan oefenen met wat je echt tegenkomt: “Wat doe je als een cliënt vertelt dat er sprake is van huiselijk geweld?” Goed of fout, de uitleg volgt meteen.

Gespreid leren

Een geheugensteuntje op de telefoon: “Bij een vermoeden van ouderenmishandeling ben je verplicht om het te melden volgens de Meldcode huiselijk geweld.” Herhalen op het juiste moment houdt de kennis vers.

Wat kun je na deze training?

Je durft een vermoeden uit te spreken en je weet bij wie je terechtkunt. Je legt signalen feitelijk vast en gebruikt de signalenkaart. Vertelt een cliënt zelf over geweld, dan weet je dat het vaak om acute onveiligheid gaat. Je weet ook dat je voor advies bij Veilig Thuis geen toestemming van je leidinggevende nodig hebt.

Wat het je team oplevert

Je team werkt volgens de Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling, die de training stap voor stap behandelt. Iedereen weet wie in jouw organisatie de meldcode volgt en wanneer de aandachtsfunctionaris erbij komt. Signalen worden eerder gedeeld en zorgvuldig vastgelegd in het zorgdossier. Bij een vermoeden tegen een collega kent het team de interne route via leidinggevende of directie.

In de training verwijzen we naar de V&VN Meldcode Huiselijk Geweld, signalenkaart.nl, Veilig Thuis, de Rijksoverheid en het afwegingskader van het NJi voor verdieping.

Leefondersteuner van DSV Leven vouwt samen met een cliënt de was op aan tafel
Klantverhaal

DSV Leven versterkt leefondersteuners met praktische training in de Primio app

Leefondersteuners bij DSV Leven voelen zich zekerder in hun rol dankzij korte, praktische modules in de Primio app

25

Trainingen Voor leefondersteuners

92%

Certificaten Behaald in de eerste maanden

8+

Beoordeling Van medewerkers

Lees dit klantverhaal
Veelgestelde vragen

Vragen over deze training

Staat je vraag er niet bij? Bel ons op
010 - 307 24 62 of ga naar:

Neem contact op

Mag je je beroepsgeheim doorbreken bij ouderenmishandeling?

Ja, bij een vermoeden van huiselijk geweld moet je soms je beroepsgeheim doorbreken. Zorgverleners hebben meldrecht: ze mogen zonder toestemming informatie geven aan Veilig Thuis. Bespreek een melding wel vooraf met de cliënt, als dat kan. Voor anoniem advies bij Veilig Thuis heb je geen toestemming nodig.

Wanneer is er sprake van acute onveiligheid?

Acute onveiligheid betekent dat de cliënt of een gezinslid direct fysiek gevaar loopt en de veiligheid voor de komende dagen niet zeker is. Voorbeelden zijn een wapen in huis, seksueel geweld of een cliënt die zelf vertelt slachtoffer te zijn. Dan neem je direct contact op met Veilig Thuis, of je zorgt dat de verantwoordelijke dat doet.

Wat is ontspoorde mantelzorg?

Ontspoorde mantelzorg ontstaat als een mantelzorger de zorg niet meer aankan en dingen doet die hij of zij liever zou vermijden. Vaak komt dat door overbelasting, en worden grenzen geleidelijk overschreden. Soms merkt de mantelzorger dat zelf niet. Ontspoorde mantelzorg is een vorm van ouderenmishandeling, dus je volgt de meldcode en vraagt de aandachtsfunctionaris om hulp.

Wat zijn signalen van ouderenmishandeling?

Signalen van ouderenmishandeling zijn onder meer onverklaarbare blauwe plekken, angstig of teruggetrokken gedrag, onverzorgde wonden en onverklaarbare schulden of geldopnames. Let ook op de pleger. Die kan de oudere negeren, kleineren of bedreigen, of doktersbezoek tegenhouden. Met de signalenkaart vink je aan welke signalen je ziet bij de oudere en de pleger.

Geheel vrijblijvend

Benieuwd wat Primio voor jouw organisatie kan betekenen?

In een kort gesprek ontdekken we samen de uitdagingen van je organisatie en wat Primio daarin kan doen.

Jules Weijdema

Jules Weijdema

Adviseur en Oprichter van Primio

Tablet met het Primio-dashboard en de uitkomsten van een medewerkersenquête