Training voor
Leefondersteuner, Helpende(plus)

Signaleren, rapporteren en melden in de zorg

Signaleren, rapporteren en melden: voor leefondersteuners, helpenden en welzijnsmedewerkers die veranderingen opmerken.

Inhoud bijgewerkt op Ontwikkeld door Elise van DansikMeegelezen door Karin Theunissen, Teamleider bij KloekGebaseerd op goedgekeurde bronnen
In het kort

Signaleren, rapporteren en melden voor leefondersteuners, helpenden en welzijn: objectief observeren, feitelijk rapporteren en weten wanneer je MIC meldt.

Over de training

Je merkt dat een cliënt verandert. Wat doe je ermee?

Leefondersteuner Fatima ziet dat meneer Bosse zich terugtrekt en zijn eten laat staan. Ze trekt geen conclusie, maar vraagt hoe dat komt. Hij geeft geen duidelijk antwoord, dus ze houdt hem een tijd in de gaten. Hij blijft weinig eten, is moe en trekt zich terug. Fatima bespreekt dit met de verpleegkundige. Samen bepalen ze wat er nodig is. Er komt een buddy, en meneer Bosse eet weer.

Deze training is voor leefondersteuners, helpenden (plus) en welzijnsmedewerkers. Als helpende zie je veel tijdens de verzorging, zoals een rode, warme plek op de huid. Als leefondersteuner of welzijnsmedewerker merk je veranderingen in huis, bij activiteiten of in een gesprek. Voor alle drie geldt: je stelt geen diagnose. Je beschrijft wat je ziet en bespreekt het met de verantwoordelijke verzorgende of verpleegkundige. Werk je als verzorgende? Dan past Signaleren, verslagleggen en melden beter bij je rol.

Wat je leert

  • Je legt het verschil uit tussen signaleren, vragen, observeren en bespreken.
  • Je herkent signalen van risico's bij ouderen, zoals ondervoeding, vallen, delier en eenzaamheid.
  • Je maakt een eenvoudig observatieplan: waar let je op, hoe vaak en wanneer?
  • Je rapporteert feitelijk, zonder afkortingen of vage termen, en op de doelen uit het zorgplan.
  • Je weet wanneer je een MIC- of MIM-melding maakt, en wat een bijna-incident, meevaller, tegenvaller en calamiteit is.
  • Je kent de vijf stappen van de meldcode bij een vermoeden van huiselijk geweld of ouderenmishandeling.

Waar je op let

  • Verwachtingen kleuren wat je ziet: een cliënt die iets vreemds zegt, is misschien niet verward maar hoort slecht.
  • Schrijf "eet de helft van de maaltijd" en niet "heeft geen honger".
  • De rapportage is nooit de plek om kritiek of ongenoegen over een cliënt te uiten.
  • Vermoed je een delier? Neem dan direct contact op met de verantwoordelijke verzorgende of verpleegkundige.
  • Een melding in het meldsysteem rapporteer je ook altijd in het dossier.
Opbouw van de training

Hoe is de training opgebouwd?

De training heeft drie modules die op elkaar volgen: eerst opmerken, dan opschrijven, dan melden. In de eerste module volg je meneer Bosse van het eerste signaal tot het gesprek met de verpleegkundige. In de tweede module test je jezelf met stellingen en kies je steeds de rapportage die goed geschreven is. De derde module behandelt de meldcode, MIC en MIM, met casussen zoals een cliënt die naar een hete ovenschaal grijpt.

  • Signaleren en observeren: objectief observeren met al je zintuigen, valkuilen en het observatieplan. Ook de signalen bij twaalf risico's, van mondproblemen tot depressie.
  • Rapporteren: doelgericht, feitelijk, beknopt en respectvol rapporteren. Je oefent met situaties zoals een cliënt die in de douche is gevallen.
  • Meldingen: de meldcode, signalen bij cliënt en pleger, MIC en MIM, en de vier soorten gevolgen. Met casussen, zoals de rolstoel van meneer Collins die niet op de rem staat.
Zo ziet de training eruit

Van starten tot certificaat, op de telefoon

Zo doorloopt je medewerker de training in de app.

Begin bij wat je al weet

De training opent met een stelling: “Namen van cliënten en collega's kunnen worden genoemd om context te geven.” Je medewerker kiest waar of niet waar. Zo is meteen duidelijk wat al bekend is.

Leer in kleine stappen

De stof komt in kleine stukjes. In de module Signaleren en observeren veegt je medewerker langs kaartjes zoals “Valkuilen bij observeren”. De voortgang blijft bewaard.

Oefen met echte situaties

Dan oefenen met wat je echt tegenkomt: “Een cliënt grijpt vaak naar zijn oor. Als je ernaar vraagt zegt hij dat er niets is. Wat doe je?” Goed of fout, de uitleg volgt meteen.

Gespreid leren

Een geheugensteuntje op de telefoon: “Hoe pak je een afname in eetgedrag bij een cliënt het beste aan?” Herhalen op het juiste moment houdt de kennis vers.

Wat kun je na deze training?

Je merkt een verandering op en trekt niet meteen een conclusie. Je vraagt door, houdt de cliënt bewust in de gaten en bespreekt het op tijd. Je rapportage beantwoordt de vragen wat er gebeurde, wanneer, wat je deed en wie het oppakt. En bij een val, diefstal of agressie weet je welke melding je maakt.

Wat het je team oplevert

Met deze training weten leefondersteuners, helpenden en welzijnsmedewerkers wat ze moeten doorgeven en aan wie, zonder zelf een diagnose te stellen. Rapportages worden feitelijk en sluiten aan op het zorgplan. Incidenten en bijna-incidenten komen in het meldsysteem. Zo kun je als team nagaan wat er misging en wat beter kan.

In de training verwijzen we naar Veilig Thuis en signalenkaart.nl voor verdieping.

Leefondersteuner van DSV Leven vouwt samen met een cliënt de was op aan tafel
Klantverhaal

DSV Leven versterkt leefondersteuners met praktische training in de Primio app

Leefondersteuners bij DSV Leven voelen zich zekerder in hun rol dankzij korte, praktische modules in de Primio app

25

Trainingen Voor leefondersteuners

92%

Certificaten Behaald in de eerste maanden

8+

Beoordeling Van medewerkers

Lees dit klantverhaal
Veelgestelde vragen

Vragen over deze training

Staat je vraag er niet bij? Bel ons op
010 - 307 24 62 of ga naar:

Neem contact op

Wat doe je bij een vermoeden van ouderenmishandeling?

Bij een vermoeden van huiselijk geweld of ouderenmishandeling ben je verplicht de stappen van de meldcode te volgen. Je staat er niet alleen voor: de aandachtsfunctionaris van je organisatie helpt je. Je legt de signalen vast en overlegt. Twijfel je, dan kun je gratis en anoniem advies vragen bij Veilig Thuis. Is er direct gevaar, bel dan 112.

Wat is een bijna-incident in de zorg?

Een bijna-incident is een situatie waarin bijna iets misgaat, maar schade net op tijd wordt voorkomen. Neem meneer Collins: hij zet zijn rolstoel niet op de rem, de stoel rolt achteruit als hij opstaat, maar hij blijft staan. Ook dat meld je. Zo kan het team risico's verkleinen voordat er echt iets gebeurt.

Wat is het verschil tussen een MIC- en een MIM-melding?

Een MIC-melding gaat over een incident waarbij een cliënt gevaar loopt, een MIM-melding over een incident waarbij een medewerker in gevaar komt. MIC staat voor Meldingen Incidenten Cliënten, bijvoorbeeld bij een val of verkeerd ingenomen medicatie. MIM staat voor Meldingen Incidenten Medewerkers, bijvoorbeeld bij een ongeval tijdens het werk of agressie van een cliënt.

Hoe rapporteer je objectief in de zorg?

Objectief rapporteren betekent dat je alleen opschrijft wat je ziet en hoort, zonder mening. Schrijf dus "de cliënt eet de helft van de maaltijd" en niet "de cliënt heeft geen honger". Gebruik geen afkortingen of vage termen, noem geen namen en schrijf respectvol.

Wat is het verschil tussen signaleren en observeren?

Signaleren is een verandering opmerken, observeren is daarna bewust en zonder oordeel blijven kijken. Je ziet bijvoorbeeld dat een cliënt niet heeft gegeten. Dan vraag je eerst hoe dat komt. Krijg je geen duidelijk antwoord, dan let je een tijd op hoe vaak en hoeveel de cliënt eet.

Geheel vrijblijvend

Benieuwd wat Primio voor jouw organisatie kan betekenen?

In een kort gesprek ontdekken we samen de uitdagingen van je organisatie en wat Primio daarin kan doen.

Jules Weijdema

Jules Weijdema

Adviseur en Oprichter van Primio

Tablet met het Primio-dashboard en de uitkomsten van een medewerkersenquête