Training voor
Verzorgende / Verpleegkundige

Palliatieve zorg verdieping voor verzorgenden

Markering, symptomen, opioïden, sedatie en overdracht met SBARR. Voor verzorgenden en verpleegkundigen.

Inhoud bijgewerkt op Ontwikkeld door Elise van DansikMeegelezen door Karin Theunissen, Teamleider bij KloekGebaseerd op goedgekeurde bronnen
In het kort

Palliatieve zorg verdieping voor verzorgenden en verpleegkundigen: markering, symptomen, fabels over morfine, palliatieve sedatie en overdracht met SBARR.

Over de training

Hoe begeleid je een cliënt en naasten in de laatste levensfase?

Mevrouw Owusu heeft ernstig pijn, maar wil geen morfine. Ze is bang dat ze er sneller door overlijdt. Haar man maakt zich zorgen en kan haar niet zo zien lijden. Wijkverpleegkundige Fatima luistert eerst naar de zorgen, zonder te onderbreken. Daarna geeft ze heldere feiten over gewenning, verslaving en veiligheid. In deze verdieping oefen je met zulke gesprekken en met fabels over morfine.

Deze verdieping in palliatieve zorg is voor verzorgenden en verpleegkundigen. Je kent de basis al, of je volgt eerst Palliatieve zorg basis, de versie die ook voor helpenden en welzijnsmedewerkers is. De training gaat dieper in op markering, symptomen en communicatie rond het sterven. Een aantal taken, zoals de zorg afstemmen tussen zorgverleners, beschrijft de training als taak van de verpleegkundige. Besluiten over medicatie en palliatieve sedatie neemt altijd de arts.

Wat je leert

  • Je onderscheidt de vier fasen, van ziektegerichte palliatie tot nazorg.
  • Je herkent wanneer markering aan de orde is, onder meer met de surprise question en de SPICT.
  • Je geeft aandacht aan de fysieke, psychologische, sociale en spirituele dimensie, en rapporteert wat je ziet in het zorgdossier.
  • Je herkent benauwdheid, misselijkheid, vermoeidheid, een droge mond en het verschil tussen nociceptieve en neuropathische pijn.
  • Je weerlegt veelvoorkomende fabels over morfine en legt uit wat palliatieve sedatie wel en niet is.
  • Je draagt een palliatieve cliënt over met de SBARR-methode, inclusief persoonlijke wensen.

Waar je op let

  • Symptomen treden vaak samen op: misselijkheid kan ook uit angst voor de dood voortkomen.
  • Tekenen van de stervensfase zijn onder meer plotselinge achteruitgang, nauwelijks eten of drinken, verkleuring van de huid en weinig urine.
  • Slijm in de keel kan klinken als ademnood, terwijl de cliënt er vaak geen last van heeft. Leg dat uit aan naasten.
Opbouw van de training

Hoe is de training opgebouwd?

De training bestaat uit zeven modules. Je begint bij wat palliatieve zorg is en het verschil met terminale zorg. Daarna volgen de vier dimensies, kernbegrippen als markering, en richtlijnen en hulpmiddelen. In de modules over symptomen en opioïden toets je feiten en fabels. Je sluit af met signaleren, communiceren en rapporteren, waar je zelf een overdracht volgens SBARR opbouwt. Tussendoor beantwoord je quizvragen, en bij palliatieve sedatie sta je stil bij je eigen praktijk.

  • Wat is palliatieve zorg?: Het verschil met terminale zorg, de vier fasen en wanneer palliatieve zorg begint.
  • Palliatieve benadering: De fysieke, psychologische, sociale en spirituele dimensie, met cliënten als meneer Khalid, die zich zorgen maakt om zijn jonge zoon.
  • Aandachtspunten en kernbegrippen: Markering, gezamenlijke besluitvorming en proactieve zorgplanning, per fase uitgewerkt met voorbeelden zoals meneer Ahmed, die thuis wil sterven.
  • Betrokkenen, richtlijnen en hulpmiddelen: De centrale zorgverlener, PaTz-overleg, het Individueel Zorgplan, het Zorgpad Stervensfase, de tolkentelefoon en moreel beraad.
  • Symptomen en ziektebeelden: Terminaal delier, benauwdheid bij COPD, soorten pijn, misselijkheid en mondproblemen. Ook het Utrecht Symptoom Dagboek en de REPOS-pijnobservatieschaal.
  • Opioïden en sedatie: Feiten en fabels over morfine, het verschil tussen gewenning en verslaving, en palliatieve sedatie tegenover euthanasie.
  • Signaleren, communiceren en rapporteren: Overdragen met SBARR, cultuursensitieve zorg en gesprekken over waken, afscheidsrituelen en tekenen van de naderende dood.
Zo ziet de training eruit

Van starten tot certificaat, op de telefoon

Zo doorloopt je medewerker de training in de app.

Begin bij wat je al weet

De training start met een vraag: “Wie levert palliatieve zorg in Nederland?” Zo ziet je medewerker meteen wat al bekend is en wat nog nieuw is.

Leer in kleine stappen

De stof komt in kleine stukjes. In de module Aandachtspunten en kernbegrippen veegt je medewerker langs kaartjes zoals “Markering bij kwetsbare ouderen”. De voortgang blijft bewaard.

Oefen met echte situaties

Dan oefenen met wat je echt tegenkomt: “De familie van een cliënt heeft het erg zwaar met het aankomende verlies. Wat doe jij?” Goed of fout, de uitleg volgt meteen.

Gespreid leren

Een korte melding op de telefoon haalt de stof terug: “Waarom is te veel zuurstof gevaarlijk voor cliënten met COPD?” Zo blijft het beter hangen.

Wat kun je na deze training?

Je bespreekt met cliënt en familie wat ze kunnen verwachten, zoals een veranderde ademhaling of geen honger en dorst meer. Bij een overdracht naar een hospice zorg je dat de wens over de plaats van overlijden en het zorgplan volledig mee gaan. Twijfelt een cliënt over morfine, dan luister je eerst.

Wat het je team oplevert

Je team herkent eerder wanneer zorg moet omslaan naar comfort, en draagt over met dezelfde SBARR-structuur. Wensen staan vast in het Individueel Zorgplan, zodat elke collega en elke instelling ze kent. De training sluit aan op het Kwaliteitskader Palliatieve Zorg Nederland, dat de normen beschrijft voor goede palliatieve zorg.

In de training verwijzen we voor verdieping naar Palliaweb, Pharos, IKNL, het Centrum voor Levensvragen en de richtlijn Palliatieve zorg bij COPD van de Federatie Medisch Specialisten.

Leefondersteuner van DSV Leven vouwt samen met een cliënt de was op aan tafel
Klantverhaal

DSV Leven versterkt leefondersteuners met praktische training in de Primio app

Leefondersteuners bij DSV Leven voelen zich zekerder in hun rol dankzij korte, praktische modules in de Primio app

25

Trainingen Voor leefondersteuners

92%

Certificaten Behaald in de eerste maanden

8+

Beoordeling Van medewerkers

Lees dit klantverhaal
Veelgestelde vragen

Vragen over deze training

Staat je vraag er niet bij? Bel ons op
010 - 307 24 62 of ga naar:

Neem contact op

Wat is de SBARR-methode bij een palliatieve overdracht?

SBARR is een vaste volgorde om informatie over een cliënt duidelijk en volledig over te dragen. De letters staan voor Situation, Background, Assessment, Recommendation, Response en Repeat. Bij een palliatieve cliënt bespreek je naast de medische informatie ook persoonlijke wensen, zoals de gewenste plaats van overlijden. Je herhaalt de afspraken, zodat er geen misverstanden ontstaan.

Is palliatieve sedatie hetzelfde als euthanasie?

Nee, palliatieve sedatie is geen euthanasie. Bij sedatie wordt het bewustzijn doelbewust verlaagd om ondraaglijk lijden te verlichten. Bij euthanasie is het doel het leven te beëindigen. Sedatie is een medisch besluit dat de arts zorgvuldig neemt, in overleg met cliënt, familie en zorgteam.

Wat is markering in de palliatieve zorg?

Markering betekent dat zorgverleners herkennen dat een cliënt waarschijnlijk binnen een jaar overlijdt. Dat leidt tot zorg die meer gericht is op comfort en levenskwaliteit. Markering gebeurt ook bij de overgang naar symptoomgerichte zorg en naar de stervensfase. Bij kwetsbare ouderen helpt de surprise question: zou ik verrast zijn als deze cliënt binnen een jaar overlijdt?

Wat is het verschil tussen palliatieve zorg en terminale zorg?

Palliatieve zorg loopt tijdens de hele ziekte, terminale zorg alleen in de laatste fase voor het overlijden. Palliatieve zorg begint vanaf de diagnose van een levensbedreigende ziekte en richt zich op kwaliteit van leven van cliënt en naasten. Er zijn vier fasen: ziektegerichte palliatie, symptoomgerichte palliatie, palliatie in de stervensfase en nazorg.

Geheel vrijblijvend

Benieuwd wat Primio voor jouw organisatie kan betekenen?

In een kort gesprek ontdekken we samen de uitdagingen van je organisatie en wat Primio daarin kan doen.

Jules Weijdema

Jules Weijdema

Adviseur en Oprichter van Primio

Tablet met het Primio-dashboard en de uitkomsten van een medewerkersenquête