Training voor
Leefondersteuner, Helpende(plus), Verzorgende / Verpleegkundige, Mantelzorger, Vrijwilliger in de Zorg

Korsakov in de zorg: begeleiden met foutloos leren

Herken gedrag bij Korsakov en begeleid met structuur, foutloos leren en de Empathisch Directieve Benadering.

Inhoud bijgewerkt op Ontwikkeld door Elise van DansikMeegelezen door Karin Theunissen, Teamleider bij KloekGebaseerd op goedgekeurde bronnen
In het kort

Korsakov in de zorg: herken gedrag bij het syndroom van Korsakov en begeleid met foutloos leren en de Empathisch Directieve Benadering. Zorg en welzijn.

Over de training

Hoe begeleid je iemand met het syndroom van Korsakov?

Leefondersteuner Tim maakt samen met een cliënt met Korsakov een boodschappenlijst. De tv staat aan, er komen appjes binnen en Tim doet steeds suggesties. De cliënt wordt kortaf en zegt: 'Laat maar.' Dat is een duidelijk signaal van overprikkeling. Tim zet de tv uit en zegt: 'We doen het even anders. Ik noem de boodschappen en jij schrijft ze op.' Zo haalt hij prikkels weg en houdt de cliënt een eigen taak.

Deze training over Korsakov is voor iedereen die mensen met Korsakov begeleidt: verzorgenden en verpleegkundigen, helpenden (plus), leefondersteuners, welzijnsmedewerkers, vrijwilligers en mantelzorgers. Naast herkennen en signaleren leer je begeleiden met foutloos leren en een vaste dagstructuur. Werk je in de huishoudelijke hulp? Dan past Korsakov voor de huishoudelijke hulp beter bij je werk.

Wat je doet, hangt af van je rol. Als verzorgende, verpleegkundige of helpende begeleid je ook bij activiteiten als opstaan en aankleden, volgens het zorgplan. Als leefondersteuner gaat het om dagstructuur en taken in huis, zoals koffie zetten of samen koken. Als welzijnsmedewerker of vrijwilliger begeleid je bij activiteiten zoals een spelletje of een wandeling, en doe je geen zorgtaken. Als mantelzorger gebruik je de aanpak thuis en bespreek je wat je ziet met de zorgprofessional van je naaste.

Wat je leert

  • Je herkent kenmerken van Korsakov, zoals confabuleren, geen initiatief, achterdocht en geen ziekte-inzicht.
  • Je reageert op verhalen die niet kloppen zonder discussie en zonder ze te bevestigen.
  • Je legt uit wat de Empathisch Directieve Benadering is: inleven combineren met duidelijke richting.
  • Je leert iemand een vaste handeling aan met foutloos leren: kleine stappen, steeds dezelfde manier, zonder fouten.
  • Je herkent signalen van over- en onderprikkeling en weet hoe je dan terugschakelt of samen start.
  • Je weet wanneer gedrag onveilig wordt en wat je dan eerst doet.

Waar je op let

  • Laat iemand bij foutloos leren niet eerst zelf proberen: fouten worden ook opgeslagen.
  • Irritatie, weglopen of 'ik snap het niet' wijzen op overprikkeling.
  • Veel zitten, slaperig gedrag of steeds hetzelfde vragen wijzen op onderprikkeling.
  • Ander gedrag kan wijzen op pijn, een ontsteking of meer alcohol. Iemand met Korsakov voelt pijn vaak minder snel.
  • Zorg dat je houding en woorden bij elkaar passen: wat je doet, weegt zwaarder dan wat je zegt.
Opbouw van de training

Hoe is de training opgebouwd?

De training heeft vier modules. Je start met stellingen, zoals of je medicatie kunt krijgen tegen Korsakov. Daarna leer je de kenmerken kennen en oefen je met reacties op mopperen, beschuldigen en verhalen die niet kloppen. In de module Begeleiden zie je in video's hoe Cor leert internetbankieren en Marinus leert strijken met foutloos leren. Je denkt na over directieven die je zelf wilt inzetten. Je sluit af met praktijksituaties en zet de stappen van koffie zetten in volgorde.

  • Wat is Korsakov?: wat het syndroom is, het verband met Wernicke, en kenmerken zoals geheugenproblemen, apathie en impulsiviteit.
  • Waar moet je op letten?: grenzen aangeven met één vaste zin, confabulaties voorkomen, gestructureerd werken en handelen bij onveilig gedrag.
  • Begeleiden: de Empathisch Directieve Benadering, het impliciete geheugen, foutloos leren en over- en onderprikkeling, met voorbeelden als post openen.
  • Oefenen met praktijksituaties: situaties zoals een cliënt die verdrietig is om een overleden moeder, of iemand die steeds vraagt wat jullie gaan doen.
Zo ziet de training eruit

Van starten tot certificaat, op de telefoon

Zo doorloopt je medewerker de training in de app.

Begin bij wat je al weet

Eerst een stelling om over na te denken: “Korsakov is net als Alzheimer een vorm van dementie.” Waar of niet waar? Het antwoord laat zien wat je medewerker al weet.

Leer in kleine stappen

De stof komt in kleine stukjes. In de module Begeleiden veegt je medewerker langs kaartjes zoals “Wat is foutloos leren?”. De voortgang blijft bewaard.

Oefen met echte situaties

Een oefenvraag uit het werk zelf: “Iemand vraagt steeds: “Wat gaan we doen?” en wordt onrustiger. Wat helpt nu het meest?” Direct na het antwoord leest je medewerker waarom.

Reflectie

Een melding met een vraag om bij stil te staan: “Wat doe jij meestal als een zorgvrager niets doet en afwacht? Helpt dat bij onderprikkeling, of juist niet?” Zo wordt de training een gewoonte in het werk.

Wat kun je na deze training?

Je geeft één boodschap tegelijk en zegt wie wat doet, waar en wanneer. Je maakt een taak klein, met een duidelijk begin en einde. Je doet een handeling eerst voor en stuurt bij voordat het misgaat. En je ziet eerder of iemand te veel of te weinig prikkels krijgt.

Wat het je team oplevert

Je team begeleidt mensen met Korsakov volgens dezelfde aanpak: de Empathisch Directieve Benadering en foutloos leren. Iedereen werkt met vaste directieven, zoals een vaste dagindeling en dezelfde manier van roepen voor het eten. Dat geeft de cliënt rust en voorspelbaarheid. Veranderingen in gedrag worden op tijd gemeld bij de coördinator, en onveilig gedrag altijd.

Leefondersteuner van DSV Leven vouwt samen met een cliënt de was op aan tafel
Klantverhaal

DSV Leven versterkt leefondersteuners met praktische training in de Primio app

Leefondersteuners bij DSV Leven voelen zich zekerder in hun rol dankzij korte, praktische modules in de Primio app

25

Trainingen Voor leefondersteuners

92%

Certificaten Behaald in de eerste maanden

8+

Beoordeling Van medewerkers

Lees dit klantverhaal
Veelgestelde vragen

Vragen over deze training

Staat je vraag er niet bij? Bel ons op
010 - 307 24 62 of ga naar:

Neem contact op

Wat is confabuleren bij het syndroom van Korsakov?

Confabuleren is iets vertellen dat logisch klinkt maar niet klopt, terwijl iemand zelf gelooft dat het waar is. Het brein vult gaten in het geheugen zelf in. Daarom heet het ook oprecht liegen. Je voorkomt het door geen vragen te stellen over wat al is gebeurd. Praat liever over wat je nu samen doet.

Hoe herken je overprikkeling bij iemand met Korsakov?

Je herkent overprikkeling aan irritatie, terugtrekken of weglopen, en uitspraken als 'laat maar' of 'ik snap het niet'. Ook traag of juist gejaagd gedrag is een signaal. Schakel dan terug: haal prikkels weg, praat langzamer en gebruik minder woorden. Soms is stoppen beter dan doorgaan.

Wat is de Empathisch Directieve Benadering?

De Empathisch Directieve Benadering (EDB) combineert inleven in de persoon met het geven van duidelijke richting. Empathie laat je zien door rustig aanwezig te zijn en serieus te nemen wat iemand voelt. Richting geef je met directieven, zoals een klok, een agenda of duidelijk zeggen wat de volgende stap is.

Wat is foutloos leren bij Korsakov?

Foutloos leren is een manier om iemand met Korsakov een handeling aan te leren in kleine stappen, steeds op dezelfde manier en zonder fouten. Het werkt omdat het onbewuste geheugen vaak nog deels werkt, net als bij fietsen. Het past bij taken die steeds hetzelfde gaan, zoals koffie zetten of strijken. Bij open gesprekken werkt het minder goed.

Vragen over accreditatie

Hoeveel accreditatiepunten levert een training op?

Het aantal accreditatiepunten verschilt per training. V&VN kent één punt toe per uur studiebelasting, dus een uitgebreide training levert meer punten op dan een korte. Primio berekent de leertijd per training op basis van het aantal schermen, en een accreditatiefunctionaris controleert die berekening. Bij elke geaccrediteerde training staat onder 'Praktisch' hoeveel punten die oplevert.

Waarom kost een training minder tijd dan het aantal accreditatiepunten doet vermoeden?

Bij elke training staat hoeveel tijd het doorlopen in de app ongeveer kost. Die tijd is vaak korter dan de studiebelasting waarop de accreditatiepunten zijn gebaseerd. Hoeveel punten een training oplevert, verschilt per training: V&VN kent één punt toe per uur studiebelasting. Onder 'Praktisch' zie je per geaccrediteerde training hoeveel punten die oplevert, van 1 punt voor een korte training tot 5 punten voor een uitgebreide.

De inhoud en de eisen zijn gelijk aan ander geaccrediteerd aanbod. Het verschil zit in de vorm. Veel geaccrediteerde scholing volg je in één lange zit, klassikaal of als e-learning. Een Primio-training bestaat uit korte modules die de medewerker gespreid over enkele dagen of weken doorloopt. Door die compacte opzet kost de training minder tijd, terwijl de medewerker dezelfde stof leert. Gespreide herhaling en het actief ophalen van kennis zorgen er bovendien voor dat die stof beter blijft hangen en vaker wordt toegepast dan na eenmalige scholing. Primio heeft deze werkwijze afgestemd met V&VN.

Meer over deze manier van leren lees je in onze visie op leren.

Hoe komen de punten van een medewerker in PE-online?

Primio schrijft de punten automatisch bij in PE-online, het systeem waarin het Kwaliteitsregister scholing registreert, direct nadat de medewerker de training heeft afgerond. De medewerker vult één keer het registratienummer van V&VN of het BIG-nummer in bij het eigen profiel in de app, en hoeft verder niets in te voeren of te uploaden. Heeft een training een praktijkdeel, dan volgen de punten pas als een collega, praktijkbegeleider of leidinggevende de praktijk heeft afgetekend.

Meer vragen over accreditatie

Geheel vrijblijvend

Benieuwd wat Primio voor jouw organisatie kan betekenen?

In een kort gesprek ontdekken we samen de uitdagingen van je organisatie en wat Primio daarin kan doen.

Jules Weijdema

Jules Weijdema

Adviseur en Oprichter van Primio

Tablet met het Primio-dashboard en de uitkomsten van een medewerkersenquête