Training voor
Leefondersteuner, Helpende(plus), Verzorgende / Verpleegkundige

Rouwverwerking in de zorg: cliënt, naasten en jezelf

Rouwverwerking voor verzorgende, helpende en leefondersteuner: steun naasten en ga om met je eigen rouw.

Inhoud bijgewerkt op Ontwikkeld door Elise van DansikMeegelezen door Karin Theunissen, Teamleider bij KloekGebaseerd op goedgekeurde bronnen
In het kort

Rouwverwerking voor verzorgende, helpende en leefondersteuner: herken rouw bij cliënt en mantelzorger, bied steun en ga om met morele stress via CURA.

Over de training

Hoe steun je naasten bij rouw, en hoe ga je om met je eigen verdriet?

Raoul zorgt voor zijn zieke moeder. Ilse is verzorgende en komt er vaak. Elke keer zegt Raoul tegen haar dat hij niet zonder zijn moeder verder kan. Wat zeg je dan? En wat doe je als je zelf ligt te piekeren of je wel genoeg doet voor de cliënt?

Deze training over rouwverwerking is voor de verzorgende en verpleegkundige, de helpende (plus) en de leefondersteuner. Je hebt te maken met rouw bij de cliënt, de mantelzorger, familie en vrienden, en bij jezelf. Rouw begint al tijdens de ziekte, niet pas na het overlijden. Daarom let je in de palliatieve fase al op rouw bij de naasten. Wil je verder in rouwsensitief werken? Kijk dan bij Rouwsensitief werken.

Iedere rol biedt een luisterend oor, vertelt wat normale reacties op verlies zijn en geeft een folder. Als helpende of leefondersteuner stel je bij vragen over de ziekte voor dat de mantelzorger praat met de zorgverantwoordelijke. Blijft iemand vastzitten in de emotie? Dan rapporteer je dat en wijs je op professionele hulp.

Wat je leert

  • Je herkent hoe rouw zich uit in emoties, gedachten en het lichaam, zoals slapeloosheid en hoofdpijn.
  • Je herkent zorgen, angst en schuldgevoel bij een mantelzorger in de palliatieve fase.
  • Je legt naasten uit dat iedereen anders rouwt en dat er geen goed of fout is.
  • Je weet wanneer je rapporteert en naar de huisarts of een professional verwijst.
  • Je herkent rouw en morele stress bij jezelf.
  • Je gebruikt de CURA-methode om een situatie te ordenen en te bespreken.

Waar je op let

  • Doet een cliënt of familie alsof er niets aan de hand is? Dat kan jaren later nog gevolgen hebben.
  • Een mantelzorger die nooit tijd voor zichzelf neemt, kan overbelast raken.
  • Familieleden die verschillend rouwen, kunnen uit elkaar groeien.
  • Veel naasten weten niet dat er een paar weken na het overlijden een nazorggesprek met de huisarts kan zijn.
  • Somber zijn, piekeren en sneller moe of gestrest zijn kunnen bij jezelf wijzen op rouw of morele stress.
Opbouw van de training

Hoe is de training opgebouwd?

De training heeft vijf modules en twee quizzen. Je begint met wat rouw is en hoe rouwverwerking werkt. Daarna oefen je met mantelzorgers als Els, Raoul en Bart, die elk met een andere emotie worstelen. In de module over familie en vrienden lees je de voorbeelden van Sarah en Adwoa. Je denkt terug aan een eigen situatie in een reflectieopdracht. Dan gaat het over jou: morele stress herkennen en de vier stappen van de CURA-methode. Je sluit af met een reflectieopdracht waarin je die methode zelf toepast.

  • Wat is rouwverwerking?: rouw is meer dan verdriet. Het raakt ook concentratie en lichaam, en begint al tijdens de ziekte.
  • Rouwverwerking bij de mantelzorger: zorgen, angst en schuldgevoel in de palliatieve fase, en jouw rol: informatie, een luisterend oor, doorverwijzen en aanmoedigen hulp te vragen.
  • Rouwverwerking bij familie en vrienden: hoe naasten dichter naar elkaar toe of juist uit elkaar groeien, en hoe uitleg over rouw helpt om elkaar te begrijpen.
  • Omgaan met eigen rouwgevoelens: morele stress, de signalen ervan bij jezelf en de CURA-methode: concentreren, uitstellen, reflecteren en actie ondernemen.
  • Reflectieopdracht - CURA methode: je past de CURA-methode toe op een situatie uit je eigen werk.
Zo ziet de training eruit

Van starten tot certificaat, op de telefoon

Zo doorloopt je medewerker de training in de app.

Begin bij wat je al weet

De training opent met een stelling: “Rouwverwerking begint pas na het overlijden van de cliënt.” Je medewerker kiest waar of niet waar. Zo is meteen duidelijk wat al bekend is.

Leer in kleine stappen

Daarna volgen korte kaartjes om door te vegen, elk in een paar minuten. Bijvoorbeeld “Morele stress” uit de module Omgaan met eigen rouwgevoelens.

Oefen met echte situaties

Een oefenvraag uit het werk zelf: “Raoul zorgt voor zijn moeder. Hij zegt steeds tegen jou dat hij niet zonder haar verder kan. Wat doe jij?” Direct na het antwoord leest je medewerker waarom.

Reflectie

Een melding met een vraag om bij stil te staan: “Herken jij signalen van rouw of morele stress bij jezelf, zoals piekeren of veel vermoeider zijn dan normaal?” Zo wordt de training een gewoonte in het werk.

Wat kun je na deze training?

Je herkent rouw bij de cliënt en de naasten, ook als die er anders uitziet dan verdriet. Je vertelt een mantelzorger wat normale reacties zijn en wijst op het nazorggesprek met de huisarts. Je weet wanneer je rapporteert. Voor jezelf heb je een vaste manier om een zware situatie te ordenen, het liefst hardop met een collega.

Wat het je team oplevert

Palliatieve zorg is mooi, maar mentaal zwaar. De training geeft je team een gezamenlijke taal voor morele stress: de CURA-methode. Die werkt het best als collega's de stappen samen hardop doorlopen. Daarnaast weet iedereen wat de eigen rol is bij rouw van naasten, en wanneer een signaal gerapporteerd moet worden.

In de training verwijzen we naar Zorg voor Beter en de richtlijn van V&VN over overbelasting bij mantelzorgers voor verdieping.

Leefondersteuner van DSV Leven vouwt samen met een cliënt de was op aan tafel
Klantverhaal

DSV Leven versterkt leefondersteuners met praktische training in de Primio app

Leefondersteuners bij DSV Leven voelen zich zekerder in hun rol dankzij korte, praktische modules in de Primio app

25

Trainingen Voor leefondersteuners

92%

Certificaten Behaald in de eerste maanden

8+

Beoordeling Van medewerkers

Lees dit klantverhaal
Veelgestelde vragen

Vragen over deze training

Staat je vraag er niet bij? Bel ons op
010 - 307 24 62 of ga naar:

Neem contact op

Wat is morele stress in de zorg?

Morele stress betekent dat je je onzeker of niet fijn voelt door situaties in de zorg voor de cliënt. Bijvoorbeeld als je twijfelt of je genoeg doet om pijn te verlichten. Je merkt het aan somberheid, piekeren, extra vermoeidheid, snel gestrest zijn of lichamelijke klachten.

Wat is de CURA-methode?

De CURA-methode is een manier in vier stappen om met rouw en morele stress om te gaan: concentreren, uitstellen, reflecteren en actie ondernemen. Je beschrijft de situatie, benoemt je oordelen en emoties, kijkt wat belangrijk is en kiest wat je gaat doen. Het werkt het best hardop, samen met een collega.

Hoe help je een mantelzorger die rouwt?

Je helpt een mantelzorger met informatie, een luisterend oor, doorverwijzen en aanmoedigen om hulp te vragen. Vertel dat iedereen anders reageert op verlies. Blijft de mantelzorger in de emotie hangen? Rapporteer dat en leg uit dat er professionals zijn voor hulp.

Wat is rouwverwerking?

Rouwverwerking betekent dat je leert omgaan met alle reacties op het verlies van iemand die je lief is. Rouw is niet alleen verdriet. Het beïnvloedt ook gedachten, concentratie en het lichaam. Iedereen reageert anders op verlies, en hoe lang rouw duurt verschilt per persoon.

Geheel vrijblijvend

Benieuwd wat Primio voor jouw organisatie kan betekenen?

In een kort gesprek ontdekken we samen de uitdagingen van je organisatie en wat Primio daarin kan doen.

Jules Weijdema

Jules Weijdema

Adviseur en Oprichter van Primio

Tablet met het Primio-dashboard en de uitkomsten van een medewerkersenquête