Training voor
Verzorgende / Verpleegkundige

Uitzuigen mond- en keelholte

Wanneer je uitzuigt, met welke materialen en welke complicaties je herkent. Voor verzorgenden en verpleegkundigen.

Inhoud bijgewerkt op Ontwikkeld door Elise van DansikMeegelezen door Karin Theunissen, Teamleider bij KloekGebaseerd op goedgekeurde bronnen
In het kort

Uitzuigen mond- en keelholte: indicaties, contra-indicaties, materialen, complicaties zoals hypoxie en protocollen. Voor verzorgenden en verpleegkundigen.

Over de training

Wanneer zuig je de mond- en keelholte uit, en waar let je op?

Een cliënt met ALS heeft weinig hoestkracht en krijgt het slijm niet meer omhoog. Je hoort een gorgelende ademhaling en ziet slijm in de keelholte. Is uitzuigen nu nodig, of zijn er eerst andere maatregelen? En wat doe je als de cliënt tijdens het uitzuigen angstig wordt of blauwe lippen krijgt? Uitzuigen van de mond- en keelholte vraagt kennis van de anatomie, goede hygiëne en scherp observeren.

Deze training is voor verzorgenden en verpleegkundigen. Uitzuigen is een risicovolle handeling. Je doet het alleen als je bekwaam én bevoegd bent, en altijd volgens het protocol van je eigen organisatie. Bij twijfel, bijvoorbeeld over een contra-indicatie, overleg je met de arts. De training helpt je de theorie te oefenen voordat je de handeling uitvoert of laat toetsen. Wil je meer weten over bekwaamheid? Kijk dan bij Voorbehouden en risicovolle handelingen.

Wat je leert

  • Je legt uit hoe de epiglottis (het strottenklepje) de luchtpijp afsluit tijdens het slikken.
  • Je weet wanneer uitzuigen nodig is en wanneer je eerst andere maatregelen probeert, zoals luchtbevochtiging.
  • Je noemt contra-indicaties, zoals spataderen in de slokdarm en stollingsstoornissen.
  • Je kiest de juiste materialen en beschermingsmiddelen, en weet wanneer je een Mayotube gebruikt.
  • Je herkent complicaties zoals irritatie, hypoxie, bloed in het sputum en aspiratie.
  • Je weet waar je op let bij een tracheostoma of tracheacanule.

Waar je op let

  • Gorgelende ademhaling en reutelgeluiden kunnen wijzen op slijm in de luchtwegen.
  • Blauwige lippen of bleekheid tijdens het uitzuigen wijzen op zuurstoftekort.
  • Angst, onrust en transpiratie zijn signalen dat de cliënt een pauze nodig heeft: spreek vooraf een stopteken af.
  • Uitzuigen met een volle maag geeft kans op braken en aspiratie.
  • Hergebruik van een katheter verhoogt het infectierisico.
Opbouw van de training

Hoe is de training opgebouwd?

De training heeft zes modules en een afsluitende quiz. Je begint met een kennistest, zodat je weet waar je staat. Daarna volgen de anatomie van mond- en keelholte, het slikproces en de ademhaling. In de kernmodule leer je de indicaties, materialen en aandachtspunten, met een casus over een cliënt met ALS. Na de module over complicaties schat je in een zelfinschatting je eigen ervaring in, van nooit gezien tot vaak gedaan. Je ziet ook het niveau van je team. De laatste module bevat de protocollen.

  • Test je kennis: vijf vragen vooraf, bijvoorbeeld over wat je doet als de cliënt bloed in het sputum heeft.
  • Anatomie van de mond- en keelholte: de drie fasen van het slikproces, de keelholte als kruispunt voor voedsel en lucht, en de bovenste en onderste luchtwegen.
  • Mond- en keelholte uitzuigen: indicaties en contra-indicaties, uitzuigapparaat en steriele katheters, bescherming, een Mayotube en observeren met een saturatiemeter.
  • Complicaties bij uitzuigen: irritatie, hypoxie, bloed in sputum, aspiratie en angst, met per complicatie hoe je die herkent en wat je doet.
  • In de praktijk - Uitzuigen mond en keel: je geeft je ervaringsniveau aan en krijgt tips om te herhalen of collega's te begeleiden.
  • Protocollen: uitzuigen via neus of mond, diep uitzuigen, tracheostoma met pleister, tracheacanule en sputum opvangen.
Zo ziet de training eruit

Van starten tot certificaat, op de telefoon

Zo doorloopt je medewerker de training in de app.

Begin bij wat je al weet

De training opent met een stelling: “Een faceshield is altijd verplicht bij het uitzuigen van de keelholte.” Je medewerker kiest waar of niet waar. Zo is meteen duidelijk wat al bekend is.

Leer in kleine stappen

Kaartje voor kaartje, op het moment dat het uitkomt. Zoals “Tijd en zuigkracht” in de module Mond- en keelholte uitzuigen.

Oefen met echte situaties

Dan oefenen met wat je echt tegenkomt: “Een cliënt met ALS kan slijm niet ophoesten. Je hoort een gorgelende ademhaling. Wat doe je?” Goed of fout, de uitleg volgt meteen.

Gespreid leren

Een geheugensteuntje op de telefoon: “Wat doe je bij bloed in het slijm?” Herhalen op het juiste moment houdt de kennis vers.

Wat kun je na deze training?

Je weegt eerst af of uitzuigen echt nodig is: wat is de oorzaak, hoe taai is het slijm en kan de cliënt zelf ophoesten? Tijdens het uitzuigen let je op kleur, onrust en saturatie. Na afloop noteer je kleur, hoeveelheid en consistentie van het slijm in het dossier en zorg je voor goede mondhygiëne.

Wat het je team oplevert

Je team werkt met dezelfde protocollen voor uitzuigen via neus of mond, tracheostoma en tracheacanule. Met de zelfinschatting zie je per handeling hoeveel ervaring je team heeft. Zo weet je wie nog moet oefenen en wie collega's kan begeleiden. Bekwaamheid blijft op peil door de handeling regelmatig te doen en de nieuwste protocollen te volgen.

Leefondersteuner van DSV Leven vouwt samen met een cliënt de was op aan tafel
Klantverhaal

DSV Leven versterkt leefondersteuners met praktische training in de Primio app

Leefondersteuners bij DSV Leven voelen zich zekerder in hun rol dankzij korte, praktische modules in de Primio app

25

Trainingen Voor leefondersteuners

92%

Certificaten Behaald in de eerste maanden

8+

Beoordeling Van medewerkers

Lees dit klantverhaal
Veelgestelde vragen

Vragen over deze training

Staat je vraag er niet bij? Bel ons op
010 - 307 24 62 of ga naar:

Neem contact op

Wat is een Mayotube en wanneer gebruik je die?

Een Mayotube gebruik je bij uitzuigen via de mond om de luchtweg vrij te houden, bijvoorbeeld als uitzuigen via de neus niet lukt. In de training lees je welke materialen je dan extra klaarlegt om de Mayotube te reinigen. De precieze werkwijze volg je in het protocol van je organisatie.

Wat doe je bij complicaties tijdens het uitzuigen?

Bij complicaties stop je de handeling en observeer je de cliënt. Houden de klachten aan of worden ze erger, dan raadpleeg je een arts. Bij hypoxie zie je bijvoorbeeld blauwe lippen, bleekheid en benauwdheid. Bloed in het sputum kan wijzen op beschadigd slijmvlies. Werk daarnaast altijd hygiënisch om infecties te voorkomen.

Wanneer mag je niet uitzuigen?

Uitzuigen is niet geschikt bij spataderen in de slokdarm, stollingsstoornissen, misselijkheid en laryngospasmen (kramp in de luchtwegen). Bij de eerste twee is er kans op een bloeding, bij misselijkheid kans op braken. Twijfel je? Overleg dan altijd met de arts.

Wanneer is uitzuigen van de keelholte nodig?

Uitzuigen is nodig als een cliënt sputum niet zelf kan ophoesten en andere maatregelen niet genoeg helpen. Denk aan cliënten met een spierziekte, in coma of ernstig verzwakt. Ook bij verslikking (aspiratie) of als een hoestprikkel opwekken niet werkt, kan uitzuigen nodig zijn. Eerst probeer je maatregelen zoals luchtbevochtiging of extra vocht.

Geheel vrijblijvend

Benieuwd wat Primio voor jouw organisatie kan betekenen?

In een kort gesprek ontdekken we samen de uitdagingen van je organisatie en wat Primio daarin kan doen.

Jules Weijdema

Jules Weijdema

Adviseur en Oprichter van Primio

Tablet met het Primio-dashboard en de uitkomsten van een medewerkersenquête